باب فَضْلِ اسْتِمَاعِ الْقُرْآنِ وَطَلَبِ الْقِرَاءَةِ مِنْ حَافِظِهِ لِلاِسْتِمَاعِ وَالْبُكَاءِ عِنْدَ الْقِرَاءَةِ وَالتَّدَبُّرِ
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ حَفْصٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُبَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَأْ عَلَىَّ الْقُرْآنَ " . قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ " إِنِّي أَشْتَهِي أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي " . فَقَرَأْتُ النِّسَاءَ حَتَّى إِذَا بَلَغْتُ { فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاَءِ شَهِيدًا} رَفَعْتُ رَأْسِي أَوْ غَمَزَنِي رَجُلٌ إِلَى جَنْبِي فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَرَأَيْتُ دُمُوعَهُ تَسِيلُ .
Абдуллаҳ (ибн Масъуд) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Менга Қуръан ўқи» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ, сенга ўқияйми?! Ҳолбуки у сенга нозил қилинган-ку!» дедим. У: «Мен уни ўзимдан бошқадан (бировдан) эшитишни хоҳлайман» деди. Бас мен Нисо(ни) ўқидим, то ‹Фа-кайфа изо жиъно мин кулли умматин би-шаҳидин ва жиъно бика ало ҳаъулаи шаҳида (Ҳар бир умматдан бир гувоҳ келтириб, сени ҳам буларнинг устига гувоҳ қилиб келтирсак — қанай (ҳолда) бўлар)› (оятига) етганимда, бошимни кўтарди м — ёки ёнимдаги бир киши мени туртди — бас бошимни кўтарди м ва унинг кўз ёшларини оқаётган ҳолда кўрдим.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَمِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ، جَمِيعًا عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَزَادَ هَنَّادٌ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " اقْرَأْ عَلَىَّ " .
(Бу ҳадис) улар(нинг) ҳаммасидан, ал-Аъмаш(дан) шу иснод билан (ривоят қилинди); ва Ҳаннод ўз ривоятида зиёда қилди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — у минбарда (турган) ҳолда — менга: «Менга ўқи» деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي مِسْعَرٌ، - وَقَالَ أَبُو كُرَيْبٍ عَنْ مِسْعَرٍ، - عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ " اقْرَأْ عَلَىَّ " . قَالَ أَقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ " إِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي " قَالَ فَقَرَأَ عَلَيْهِ مِنْ أَوَّلِ سُورَةِ النِّسَاءِ إِلَى قَوْلِهِ { فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاَءِ شَهِيدًا} فَبَكَى . قَالَ مِسْعَرٌ فَحَدَّثَنِي مَعْنٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " شَهِيدًا عَلَيْهِمْ مَا دُمْتُ فِيهِمْ أَوْ مَا كُنْتُ فِيهِمْ " . شَكَّ مِسْعَرٌ .
Иброҳим айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Абдуллаҳ ибн Масъудга: «Менга ўқи» деди. У: «Сенга ўқияйми?! Ҳолбуки у сенга нозил қилинган-ку!» деди. У: «Мен уни ўзимдан бошқадан эшитишни яхши кўраман» деди. Бас у унга Нисо сурасининг бошидан — унинг ‹Фа-кайфа изо жиъно мин кулли умматин би-шаҳидин ва жиъно бика ало ҳаъулаи шаҳида› (деган оят)ига қадар — ўқиди; бас у (Набий) йиғлади. Мисъар: Менга Маън (ривоят қилди)... Ибн Масъуддан: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен улар ичида бўлган муддатда — ёки: улар ичида бўлсам — уларга гувоҳман» деди — Мисъар шак қилди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنْتُ بِحِمْصَ فَقَالَ لِي بَعْضُ الْقَوْمِ اقْرَأْ عَلَيْنَا . فَقَرَأْتُ عَلَيْهِمْ سُورَةَ يُوسُفَ - قَالَ - فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَاللَّهِ مَا هَكَذَا أُنْزِلَتْ . قَالَ قُلْتُ وَيْحَكَ وَاللَّهِ لَقَدْ قَرَأْتُهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي " أَحْسَنْتَ " . فَبَيْنَمَا أَنَا أُكَلِّمُهُ إِذْ وَجَدْتُ مِنْهُ رِيحَ الْخَمْرِ قَالَ فَقُلْتُ أَتَشْرَبُ الْخَمْرَ وَتُكَذِّبُ بِالْكِتَابِ لاَ تَبْرَحُ حَتَّى أَجْلِدَكَ - قَالَ - فَجَلَدْتُهُ الْحَدَّ .
Абдуллаҳ (ибн Масъуд) айтди: Мен Ҳимсда эдим; бас қавмдан баъзилари менга: «Бизга ўқи» деди. Мен уларга Юсуф сурасини ўқидим. Қавмдан бир киши: «Аллаҳга қасам, у (сура) бундай нозил қилинмаган» деди. Мен: «Ҳолингга вой! Аллаҳга қасам, мен уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ўқиган эдим; бас у менга: ‹Чиройли (яхши) қилдинг› деди» дедим. Мен у билан гаплашиб турган эдим, шу пайт ундан хамр (маст қилувчи ичимлик) ҳидини топдим. Мен: «Хамр ичасанми ва Китобни ёлғонга чиқарасанми?! Мен сени дарра (жазо) урмагунча кетмайсан» дедим. Бас мен унга ҳадд (жазо)ни урдим.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، جَمِيعًا عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ فَقَالَ لِي " أَحْسَنْتَ " .
(Бу ҳадис) улар(нинг) ҳаммасидан, ал-Аъмаш(дан) шу иснод билан (ривоят қилинди); ва Абу Муовия ҳадисида: «Бас у менга: ‹Чиройли қилдинг› деди» (қисми) йўқ.