باب تَأْوِيلِ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ }
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ حَفْصَ بْنَ عَاصِمٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدِ بْنِ الْمُعَلَّى، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فَدَعَاهُ - قَالَ - فَصَلَّيْتُ ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَقَالَ " مَا مَنَعَكَ أَنْ تُجِيبَنِي " قَالَ كُنْتُ أُصَلِّي . قَالَ " أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ } أَلاَ أُعَلِّمُكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ قَبْلَ أَنْ أَخْرُجَ مِنَ الْمَسْجِدِ " . قَالَ فَذَهَبَ لِيَخْرُجَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْلَكَ . قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ هِيَ السَّبْعُ الْمَثَانِي الَّذِي أُوتِيتُ وَالْقُرْآنُ الْعَظِيمُ " .
Бизга Исмоил ибн Масъуд хабар берди, у деди: бизга Холид ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у Хубайб ибн Абдурраҳмондан (ривоят қилиб) айтдики, у деди: мен Ҳафс ибн Осимнинг Абу Саид ибн ал-Муалладан ривоят қилаётганини эшитдим: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) у (Абу Саид) намоз ўқиётган пайтда ёнидан ўтдилар ва уни чақирдилар. (Абу Саид) деди: Мен намозни (тугатиб), сўнг уларнинг олдиларига келдим. У: «Менга жавоб беришингдан сени нима тўсди?» дедилар. (Мен): «Мен намоз ўқиётган эдим,» дедим. У: «Аллаҳ азза ва жалла: ‹Эй иймон келтирганлар! Аллаҳ ва Унинг Расули сизларни тирилтирадиган нарсага чақирганларида, уларга жавоб беринглар,› демаганми? Мен масжиддан чиқишимдан олдин сенга энг буюк сурани ўргатмайми?» дедилар. (Абу Саид) деди: Сўнг у чиқмоқчи бўлдилар. Мен: «Эй Расулуллаҳ, айтган сўзингиз (қани)?» дедим. У: «‹Алҳамду лиллаҳи Раббил-ааламийн (Оламлар Робби Аллаҳга ҳамдлар бўлсин)› — бу менга берилган ‹сабъул-масоний (такрор ўқилувчи етти оят)› ва Буюк Қуръандир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي التَّوْرَاةِ وَلاَ فِي الإِنْجِيلِ مِثْلَ أُمِّ الْقُرْآنِ وَهِيَ السَّبْعُ الْمَثَانِي وَهِيَ مَقْسُومَةٌ بَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ " .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Ҳурайс хабар берди, у деди: бизга ал-Фазл ибн Мусо ривоят қилди, у Абдулҳамид ибн Жаъфардан, у ал-Ало ибн Абдурраҳмондан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Убай ибн Каъбдан (ривоят қилиб) айтдики, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳ азза ва жалла Тавротда ҳам, Инжилда ҳам Уммул-Қуръан (Фотиҳа)га ўхшаш нарса нозил қилмаган. У ‹сабъул-масоний (такрор ўқилувчи етти оят)›дир ва у Мен билан бандам орасида тақсимлангандир, бандамга сўрагани (берилади),» дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُوتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي السَّبْعَ الطُّوَلَ .
Менга Муҳаммад ибн Қудома хабар берди, у деди: бизга Жарир ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Муслимдан, у Саид ибн Жубайрдан, у ибн Аббосдан (ривоят қилиб) айтдики, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ‹масоний (такрор оятлар)›дан етти (сура) — етти узун (сура) берилди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي } قَالَ السَّبْعُ الطُّوَلُ .
Бизга Алий ибн Ҳужр хабар берди, у деди: бизга Шарик ривоят қилди, у Абу Ишоқдан, у Саид ибн Жубайрдан, у ибн Аббосдан (ривоят қилдики), у Аллаҳ азза ва жалланинг «сабъан минал-масоний (масонийдан етти)» (деган) сўзи ҳақида: «Етти узун (сура),» деди.