Маййитни яхшилик билан эслаш

Janozalar kitobi · 3 ҳадис

باب الثَّنَاءِ ‏

أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مُرَّ بِجَنَازَةِ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقُلْتَ ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقُلْتَ ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Менга Зиёд ибн Айюб хабар берди, у деди: бизга Исмоил ривоят қилди, у деди: бизга Абдулазиз ривоят қилди, у Анасдан (ривоят қилдики), у деди: Бир жаноза ўтказилди ва у яхшилик билан тилга олинди (мақталди). Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Вожиб бўлди,» дедилар. Яна бир жаноза ўтказилди ва у ёмонлик билан тилга олинди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Вожиб бўлди,» дедилар. Умар: «Отам ва онам сенга фидо бўлсин, бир жаноза ўтказилди, у яхшилик билан тилга олинди, сен «Вожиб бўлди» дединг; яна бир жаноза ўтказилди, у ёмонлик билан тилга олинди, сен «Вожиб бўлди» дединг?» деди. У: «Кимни яхшилик билан тилга олсангиз, унга жаннат вожиб бўлди; кимни ёмонлик билан тилга олсангиз, унга дўзах вожиб бўлди. Сизлар ердаги Аллаҳнинг гувоҳларисиз,» дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ بْنَ عَامِرٍ، وَجَدُّهُ، أُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ قَالَ سَمِعْتُ عَامِرَ بْنَ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَرُّوا بِجَنَازَةٍ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ مَرُّوا بِجَنَازَةٍ أُخْرَى فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْلُكَ الأُولَى وَالأُخْرَى ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْمَلاَئِكَةُ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي السَّمَاءِ وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар берди, у деди: бизга Ҳишом ибн Абдулмалик ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у деди: мен Иброҳим ибн Омир ва унинг бобоси Умайя ибн Халафдан эшитдим, у деди: мен Омир ибн Саъддан эшитдим, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларидан бир жаноза ўтказишди ва уни яхшилик билан тилга олишди (мақташди). Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Вожиб бўлди,» дедилар. Кейин яна бир жаноза ўтказишди ва уни ёмонлик билан тилга олишди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Вожиб бўлди,» дедилар. Улар: «Ё Расулуллаҳ, биринчисида ҳам, иккинчисида ҳам «Вожиб бўлди» дедингиз?» дейишди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Малоикалар осмонда Аллаҳнинг гувоҳларидир, сизлар эса ерда Аллаҳнинг гувоҳларисиз,» дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، قَالَ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ وَجَبَتْ ‏.‏ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ وَجَبَتْ ‏.‏ ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثِ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا شَرًّا فَقَالَ عُمَرُ وَجَبَتْ ‏.‏ فَقُلْتُ وَمَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ قَالُوا خَيْرًا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا أَوْ ثَلاَثَةٌ قَالَ ‏"‏ أَوْ ثَلاَثَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا أَوِ اثْنَانِ قَالَ ‏"‏ أَوِ اثْنَانِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ис-ҳоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Ҳишом ибн Абдулмалик ва Абдуллаҳ ибн Язид ривоят қилишди, улар деди: бизга Довуд ибн Абул-Фурот ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Бурайда ривоят қилди, у Абул-Асвад ад-Дилийдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Мадинага келдим ва Умар ибн ал-Хаттобнинг олдида ўтирдим. Шунда бир жаноза ўтказилди ва унинг эгаси яхшилик билан тилга олинди (мақталди). Умар: «Вожиб бўлди,» деди. Кейин яна бири ўтказилди ва унинг эгаси яхшилик билан тилга олинди. Умар: «Вожиб бўлди,» деди. Кейин учинчиси ўтказилди ва унинг эгаси ёмонлик билан тилга олинди. Умар: «Вожиб бўлди,» деди. Мен: «Вожиб бўлди нима дегани, эй мўминларнинг амири?» дедим. У деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) айтганларидек айтдим: «Қайси бир мусулмонга тўрт киши гувоҳлик бериб, яхшилик айтса, Аллаҳ уни жаннатга киритади.» Биз: «Ё уч кишими?» дедик. У: «Ё уч киши,» дедилар. Биз: «Ё икки кишими?» дедик. У: «Ё икки киши,» дедилар.»