Дирам бўлмаса, лекин унинг қийматига тенг нарса бўлса

Zakot kitobi · 2 ҳадис

باب إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ دَرَاهِمُ وَكَانَ لَهُ عِدْلُهَا ‏‏

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَنِي أَسَدٍ قَالَ نَزَلْتُ أَنَا وَأَهْلِي، بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَقَالَتْ لِي أَهْلِي اذْهَبْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلْهُ لَنَا شَيْئًا نَأْكُلْهُ ‏.‏ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدْتُ عِنْدَهُ رَجُلاً يَسْأَلُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ أَجِدُ مَا أُعْطِيكَ ‏"‏ ‏.‏ فَوَلَّى الرَّجُلُ عَنْهُ وَهُوَ مُغْضَبٌ وَهُوَ يَقُولُ لَعَمْرِي إِنَّكَ لَتُعْطِي مَنْ شِئْتَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهُ لَيَغْضَبُ عَلَىَّ أَنْ لاَ أَجِدَ مَا أُعْطِيهِ مَنْ سَأَلَ مِنْكُمْ وَلَهُ أُوقِيَّةٌ أَوْ عِدْلُهَا فَقَدْ سَأَلَ إِلْحَافًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الأَسَدِيُّ فَقُلْتُ لَلَقْحَةٌ لَنَا خَيْرٌ مِنْ أُوقِيَّةٍ - وَالأُوقِيَّةُ أَرْبَعُونَ دِرْهَمًا - فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَسْأَلْهُ فَقَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ شَعِيرٌ وَزَبِيبٌ فَقَسَّمَ لَنَا مِنْهُ حَتَّى أَغْنَانَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

ал-Ҳорис ибн Мискин — унга ўқиб берилди, мен эса эшитиб турардим — Ибнул-Қосимдан (ривоят қилдики), у деди: бизга Молик хабар берди, у Зайд ибн Асламдан, у Ато ибн Ясордан, у Бану Асаддан бўлган бир кишидан (ривоят қилдики), у деди: мен ва аҳлим Бақиул-Ғарқадга тушдик. Аҳлим менга: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига бориб, биз учун ейдиган бирор нарса сўра,» деди. Шунда мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига бордим ва у зотнинг ҳузурларида (нимадир) сўраб турган бир кишини топдим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сенга берадиган нарса топмаяпман,» деярдилар. Сўнг ўша киши ғазабланган ҳолда у зотдан юз ўгириб: «Умрим билан қасамки, сен истаганингга берасан,» дерди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «У менга ғазабланяпти, ҳолбуки мен унга берадиган нарса топмаяпман. Сизлардан ким бир ўқия ёки унинг баравари (мол)и бор ҳолда тиласа, у ҳаддан ошиб қистаб тилаган бўлади,» дедилар. ал-Асадий деди: мен: «Бизнинг бир соғин туямиз бир ўқиядан яхшироқдир,» дедим — ўқия эса қирқ дирҳамдир. Шундай қилиб мен қайтиб кетдим ва у зотдан тиламадим. Кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га арпа ва майиз келтирилди, у зот бизга ҳам ундан улуш бердилар, токи Аллаҳ азза ва жалла бизни бой қилди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ تَحِلُّ الصَّدَقَةُ لِغَنِيٍّ وَلاَ لِذِي مِرَّةٍ سَوِيٍّ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ҳаннод ибн ас-Сарий Абу Бакрдан, у Абу Ҳасиндан, у Солимдан, у Абу Ҳурайрадан хабар бердики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Садақа бойга ҳам, соғлом-бақувват кишига ҳам ҳалол бўлмайди,» дедилар.