Ҳосил нобуд бўлганда савдони бекор қилиш

Moliyaviy muomalalar kitobi · 4 ҳадис

باب وَضْعِ الْجَوَائِحِ ‏‏

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنْ بِعْتَ مِنْ أَخِيكَ ثَمَرًا فَأَصَابَتْهُ جَائِحَةٌ فَلاَ يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُ شَيْئًا بِمَ تَأْخُذُ مَالَ أَخِيكَ بِغَيْرِ حَقٍّ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Иброҳим ибнул-Ҳасан хабар берди, у деди: бизга Ҳажжож ривоят қилди, у деди: Ибн Журайж деди: менга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Жобирни шундай деяётганини эшитди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар биродарингга мевани сотган бўлсанг-у, унга офат етса (ҳосил нобуд бўлса), ундан бирор нарса олишинг сенга ҳалол эмас. Нима (ҳақ) билан биродарингнинг молини ноҳақ оласан?» дедилар.

أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ جُرَيْجٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ بَاعَ ثَمَرًا فَأَصَابَتْهُ جَائِحَةٌ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْ أَخِيهِ - وَذَكَرَ شَيْئًا - عَلَى مَا يَأْكُلُ أَحَدُكُمْ مَالَ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ҳишом ибн Аммор хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Ҳамза ривоят қилди, у деди: бизга Савр ибн Язид ривоят қилдики, у Ибн Журайжни Абуз-Зубайр ал-Маккийдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилаётганини эшитди, (Жобир айтдики) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким мевани сотса-ю, унга офат етса (ҳосил нобуд бўлса), биродаридан (бирор нарса) олмасин,» дедилар — ва бир нарсани зикр қилдилар — «бирортангиз мусулмон биродарингизнинг молини қайси (ҳақ) асосида ейсиз?»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُمَيْدٍ، - وَهُوَ الأَعْرَجُ - عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَتِيقٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَضَعَ الْجَوَائِحَ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Язид хабар берди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Ҳумайддан — у ал-Аъраждир — у Сулаймон ибн Атиқдан, у Жобирдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (ҳосил нобуд бўлганда) офатлар (зарарини сотувчи зиммасидан) соқит қилдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أُصِيبَ رَجُلٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثِمَارٍ ابْتَاعَهَا فَكَثُرَ دَيْنُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَصَدَّقُوا عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَتَصَدَّقَ النَّاسُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَبْلُغْ ذَلِكَ وَفَاءَ دَيْنِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خُذُوا مَا وَجَدْتُمْ وَلَيْسَ لَكُمْ إِلاَّ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Қутайба ибн Саид хабар берди, у деди: бизга ал-Лайс ривоят қилди, у Букайрдан, у Иёз ибн Абдуллаҳдан, у Абу Саид ал-Худрийдан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида бир киши ўзи сотиб олган меваларда зиён кўрди ва унинг қарзи кўпайди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Унга садақа қилинглар,» дедилар. Одамлар унга садақа қилдилар, аммо бу унинг қарзини тўлашга етмади. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (қарздорларга): «Топганингизни олинглар, сизлар учун бундан бошқаси йўқ,» дедилар.