أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرِ بْنِ سِمَاكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى أَنَّهُ إِذَا وَجَدَهَا فِي يَدِ الرَّجُلِ غَيْرِ الْمُتَّهَمِ فَإِنْ شَاءَ أَخَذَهَا بِمَا اشْتَرَاهَا وَإِنْ شَاءَ اتَّبَعَ سَارِقَهُ وَقَضَى بِذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ .
Менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ хабар бериб, деди: бизга Ҳаммод ибн Масъада ривоят қилди, у Ибн Журайждан, у Икрима ибн Холиддан, у деди: менга Усайд ибн Ҳузайр ибн Симок ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳукм қилдиларки: агар (киши ўз молини) айбланмаган бир кишининг қўлида топса, хоҳласа уни ўзи (харидор) сотиб олган баҳо билан олади, хоҳласа уни ўғрилаган кимсани таъқиб қилади. Абу Бакр ва Умар (розияллаҳу анҳумо) ҳам шундай ҳукм қилдилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ ذُؤَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، وَلَقَدْ، أَخْبَرَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ، أَنَّ أُسَيْدَ بْنَ حُضَيْرٍ الأَنْصَارِيَّ، ثُمَّ أَحَدَ بَنِي حَارِثَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، كَانَ عَامِلاً عَلَى الْيَمَامَةِ وَأَنَّ مَرْوَانَ كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ مُعَاوِيَةَ كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ أَيُّمَا رَجُلٍ سُرِقَ مِنْهُ سَرِقَةٌ فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا حَيْثُ وَجَدَهَا . ثُمَّ كَتَبَ بِذَلِكَ مَرْوَانُ إِلَىَّ فَكَتَبْتُ إِلَى مَرْوَانَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِأَنَّهُ إِذَا كَانَ الَّذِي ابْتَاعَهَا مِنَ الَّذِي سَرَقَهَا غَيْرُ مُتَّهَمٍ يُخَيَّرُ سَيِّدُهَا فَإِنْ شَاءَ أَخَذَ الَّذِي سُرِقَ مِنْهُ بِثَمَنِهَا وَإِنْ شَاءَ اتَّبَعَ سَارِقَهُ ثُمَّ قَضَى بِذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ فَبَعَثَ مَرْوَانُ بِكِتَابِي إِلَى مُعَاوِيَةَ وَكَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى مَرْوَانَ إِنَّكَ لَسْتَ أَنْتَ وَلاَ أُسَيْدٌ تَقْضِيَانِ عَلَىَّ وَلَكِنِّي أَقْضِي فِيمَا وُلِّيتُ عَلَيْكُمَا فَأَنْفِذْ لِمَا أَمَرْتُكَ بِهِ . فَبَعَثَ مَرْوَانُ بِكِتَابِ مُعَاوِيَةَ فَقُلْتُ لاَ أَقْضِي بِهِ مَا وُلِّيتُ بِمَا قَالَ مُعَاوِيَةُ .
Бизга Амр ибн Мансур хабар бериб, деди: бизга Саид ибн Зуайб ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у Ибн Журайждан. (У деди:) менга Икрима ибн Холид хабар бердики, Усайд ибн Ҳузайр ал-Ансорий — кейин Бану Ҳорисанинг бир тармоғидан — унга хабар бердики, у Ямомада амалдор (воли) эди. Марвон унга мактуб ёзиб, Муовия унга шундай ёзганини билдирди: қайси бир кишидан бирор нарса ўғирланган бўлса, уни қаерда топса, ўшанга энг ҳақлидир. Сўнг Марвон буни менга мактуб қилиб ёзди. Мен Марвонга ёздимки: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳукм қилдиларки, агар уни (ўғирланган молни) сотиб олган кимса ўғрилагандан айбланмаган ҳолда сотиб олган бўлса, унинг эгаси (ихтиёр) билан танлайди: хоҳласа, ўзидан ўғирланган киши уни баҳоси билан олади, хоҳласа ўғрисини таъқиб қилади. Сўнг Абу Бакр, Умар ва Усмон (розияллаҳу анҳум) ҳам шундай ҳукм қилдилар. Марвон менинг мактубимни Муовияга жўнатди. Муовия эса Марвонга ёздики: «Сен ҳам, Усайд ҳам менга ҳукм чиқарувчи эмассиз, балки мен сиз икковингизга воли бўлган ишларда ҳукм қиламан, бас, мен сенга буюрган нарсани бажар.» Марвон Муовиянинг мактубини менга жўнатди. Мен эса: «Воли бўлиб турганимда Муовия айтган нарса бўйича ҳукм қилмайман,» дедим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ السَّائِبِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الرَّجُلُ أَحَقُّ بِعَيْنِ مَالِهِ إِذَا وَجَدَهُ وَيَتْبَعُ الْبَائِعُ مَنْ بَاعَهُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Довуд хабар бериб, деди: бизга Амр ибн Авн ривоят қилди, у деди: бизга Ҳушайм ривоят қилди, у Мусо ибн ас-Соибдан, у Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Самура (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Киши ўз молининг айнини топганида унга энг ҳақлидир, харидор эса уни ўзига сотган кимсани таъқиб қилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا امْرَأَةٍ زَوَّجَهَا وَلِيَّانِ فَهِيَ لِلأَوَّلِ مِنْهُمَا وَمَنْ بَاعَ بَيْعًا مِنْ رَجُلَيْنِ فَهُوَ لِلأَوَّلِ مِنْهُمَا " .
Бизга Қутайба ибн Саид хабар бериб, деди: бизга Ғундар ривоят қилди, у Шуъбадан, у Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Самура (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Қайси бир аёлни икки вали (васий) (икки кишига) турмушга берса, у икковидан биринчисиники (биринчи никоҳ саҳиҳдир), ва ким бир нарсани икки кишига сотса, у икковидан биринчисиникидир,» дедилар.