باب مَا جَاءَ فِي تَخْلِيلِ الأَصَابِعِ
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَهَنَّادٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلِ الأَصَابِعَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسْتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ . وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَ إِسْحَاقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ . وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ .
Бизга Қутайба ва Ҳаннод ривоят қилдилар, иккиси деди: бизга Вакииъ, Суфёндан, у Абу Ҳошимдан, у Осим ибн Лақит ибн Сабрадан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Таҳорат олганингда бармоқлар орасини хилоллаб (ювиб чиқ),» дедилар. (Абу Исо) деди: Бу бобда Ибн Аббосдан, ал-Муставриддан — у Ибн Шаддод ал-Фиҳрийдир — ва Абу Айюб ал-Ансорийдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо деди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли ҳузурида шунга амал қилинади: таҳоратда оёқ бармоқлари ораси хилолланади. Буни Аҳмад ва Ишоқ айтадилар. Ишоқ деди: Таҳоратда қўл бармоқлари ва оёқ бармоқлари орасини хилоллайди. Абу Ҳошимнинг исми Исмоил ибн Касир ал-Маккийдир.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ، هُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ صَالِحٍ، مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга Иброҳим ибн Саид — у ал-Жавҳарийдир — ривоят қилди, бизга Саъд ибн Абдулҳамид ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Абуз-Зинод ривоят қилди, Мусо ибн Уқбадан, у Таваманинг озод қилган қули Солиҳдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Таҳорат олганингда қўлларинг ва оёқларинг бармоқлари орасини хилоллаб (ювиб чиқ),» дедилар. Абу Исо деди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Ибн Лаҳиа ривоят қилди, Язид ибн Амрдан, у Абу Абдурраҳмон ал-Ҳубулийдан, у ал-Муставрид ибн Шаддод ал-Фиҳрийдан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) таҳорат олганларида оёқ бармоқларини чинчалоқлари билан ишқалаганларини кўрдим. Абу Исо деди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни фақат Ибн Лаҳианинг ҳадисидан биламиз.