باب مَا جَاءَ فِي الصَّلاَةِ عَلَى الْمَدْيُونِ
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِرَجُلٍ لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ فَإِنَّ عَلَيْهِ دَيْنًا " . قَالَ أَبُو قَتَادَةَ هُوَ عَلَىَّ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بِالْوَفَاءِ " . قَالَ بِالْوَفَاءِ . فَصَلَّى عَلَيْهِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба хабар берди, у Усмон ибн Абдуллаҳ ибн Мавҳабдан (ривоят қилиб) деди: мен Абдуллаҳ ибн Аби Қатоданинг отасидан ривоят қилаётганини эшитдим, (унинг отаси ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига (жаноза намози) ўқиш учун бир киши(нинг жасади) келтирилди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Шерикларингизга (жаноза намозини) ўзларингиз ўқинглар, чунки унинг зиммасида қарз бор,» дедилар. Абу Қатода: «У (қарз) менинг зиммамга (бўлсин),» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Тўлаб қўясанми?» дедилар. У: «Тўлаб қўяман,» деди. Бас, (Расулуллаҳ) унга (жаноза намозини) ўқидилар. (Ровий) деди: бу бобда Жобир, Салама ибн ал-Акваъ ва Асмо бинт Язиддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Абу Қатоданинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو الْفَضْلِ، مَكْتُومُ بْنُ الْعَبَّاسِ التِّرْمِذِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُؤْتَى بِالرَّجُلِ الْمُتَوَفَّى عَلَيْهِ الدَّيْنُ فَيَقُولُ " هَلْ تَرَكَ لِدَيْنِهِ مِنْ قَضَاءٍ " . فَإِنْ حُدِّثَ أَنَّهُ تَرَكَ وَفَاءً صَلَّى عَلَيْهِ وَإِلاَّ قَالَ لِلْمُسْلِمِينَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ " . فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْفُتُوحَ قَامَ فَقَالَ " أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ فَمَنْ تُوُفِّيَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَتَرَكَ دَيْنًا عَلَىَّ قَضَاؤُهُ وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ نَحْوَ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَالِحٍ .
Бизга Абул-Фазл Мактум ибн ал-Аббос ат-Термизий ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Солиҳ ривоят қилди, у деди: менга ал-Лайс ривоят қилди, у деди: менга Уқайл ривоят қилди, у Ибн Шиҳобдан (ривоят қилиб) деди: менга Абу Салама ибн Абдураҳмон хабар берди, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига зиммасида қарзи бор ҳолда вафот этган киши(нинг жасади) келтирилар эди, шунда у: «Қарзини тўлаш учун (мол) қолдирганми?» дердилар. Агар унга (марҳум қарзини) тўлайдиган (мол) қолдиргани айтилса, унга (жаноза намозини) ўқирдилар; акс ҳолда мусулмонларга: «Шерикларингизга (жаноза намозини ўзларингиз) ўқинглар,» дердилар. Аллаҳ унга фатҳ (ғалабалар)ни насиб этгач, у туриб: «Мен мўминларга уларнинг ўзларидан кўра ҳақлироқман. Бас, мусулмонлардан ким вафот этиб қарз қолдирса, уни тўлаш менинг зиммамда; ким мол қолдирса, у унинг ворисларига (қолади),» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни Яҳё ибн Букайр ва бошқа бир нечтаси ал-Лайс ибн Саъддан Абдуллаҳ ибн Солиҳнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилишган.