Эри вафот этган ҳомиладор аёл туққанда

Taloq va li'on kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الْحَامِلِ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا تَضَعُ

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِي السَّنَابِلِ بْنِ بَعْكَكٍ، قَالَ وَضَعَتْ سُبَيْعَةُ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِثَلاَثَةٍ وَعِشْرِينَ أَوْ خَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ يَوْمًا فَلَمَّا تَعَلَّتْ تَشَوَّفَتْ لِلنِّكَاحِ فَأُنْكِرَ عَلَيْهَا ذَلِكَ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ "‏ إِنْ تَفْعَلْ فَقَدْ حَلَّ أَجَلُهَا ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي السَّنَابِلِ حَدِيثٌ مَشْهُورٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَلاَ نَعْرِفُ لِلأَسْوَدِ سَمَاعًا مِنْ أَبِي السَّنَابِلِ ‏.‏ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ لاَ أَعْرِفُ أَنَّ أَبَا السَّنَابِلِ عَاشَ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْحَامِلَ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا إِذَا وَضَعَتْ فَقَدْ حَلَّ التَّزْوِيجُ لَهَا وَإِنْ لَمْ تَكُنِ انْقَضَتْ عِدَّتُهَا ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ تَعْتَدُّ آخِرَ الأَجَلَيْنِ ‏.‏ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Маниъ ривоят қилди, бизга Ҳусайн ибн Муҳаммад ривоят қилди, бизга Шайбон ривоят қилди, у Мансурдан, у Иброҳимдан, у ал-Асваддан, у Абус-Санобил ибн Баъкак (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Субайъа эри вафотидан кейин йигирма уч ёки йигирма беш кун ўтиб (фарзанд) туғди. Тузалгач, никоҳга мойиллик билдирди, шунда буни унга (хато деб) инкор қилишди. Буни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га зикр қилишди, у: «Агар шундай қилса (турмушга чиқса), унинг муддати аллақачон тўлган,» дедилар. Бизга Аҳмад ибн Маниъ ривоят қилди, бизга ал-Ҳасан ибн Мусо ривоят қилди, бизга Шайбон ривоят қилди, у Мансурдан шунга ўхшашини (ривоят қилди). (Термизий) деди: бу бобда Умму Саламадан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Абус-Санобилнинг ҳадиси шу йўналишдан машҳур ҳадисдир. Биз ал-Асваднинг Абус-Санобилдан (бевосита) эшитганини билмаймиз. Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг: «Абус-Санобил Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин яшаганини билмайман,» деганини эшитдим. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ашоблари ва бошқалардан бўлган кўпчилик илм аҳли ҳузурида амал шунга биноандирки, эри вафот этган ҳомиладор аёл (фарзанд) туғса, идда муддати тугамаган бўлса ҳам, унга турмушга чиқиш ҳалол бўлади. Бу Суфён ас-Саврий, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ашоблари ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли: у икки муддатнинг охиригача (туғиш ва тўрт ой ўн куннинг кечроғигача) идда сақлайди, дейишди. Биринчи сўз саҳиҳроқдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، وَابْنَ، عَبَّاسٍ وَأَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ تَذَاكَرُوا الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا الْحَامِلَ تَضَعُ عِنْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ تَعْتَدُّ آخِرَ الأَجَلَيْنِ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ بَلْ تَحِلُّ حِينَ تَضَعُ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَا مَعَ ابْنِ أَخِي يَعْنِي أَبَا سَلَمَةَ فَأَرْسَلُوا إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ قَدْ وَضَعَتْ سُبَيْعَةُ الأَسْلَمِيَّةُ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِيَسِيرٍ فَاسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.‏

Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга ал-Лайс ривоят қилди, у Яҳё ибн Саиддан, у Сулаймон ибн Ясордан (ривоят қилдики), Абу Ҳурайра, Ибн Аббос ва Абу Салама ибн Абдурраҳмон эри вафот этган ҳомиладор аёл — эри вафот этган пайтда (фарзанд) туғса (қандай бўлиши) ҳақида ўзаро музокара қилдилар. Ибн Аббос: «У икки муддатнинг охиригача идда сақлайди,» деди. Абу Салама эса: «Йўқ, туғиши билан у (идда) ҳалол бўлади,» деди. Абу Ҳурайра: «Мен жияним биланман,» деди, яъни Абу Салама билан. Шунда улар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинлари Умму Салама (розияллаҳу анҳо)га (киши) юборишди. У: «Субайъа ал-Асламийя эри вафотидан кўп ўтмай (фарзанд) туғди, сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фатво сўради, у эса унга турмушга чиқишни буюрдилар,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.