Савдода алданган киши

Savdo-sotiq kitobi · 1 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِيمَنْ يُخْدَعُ فِي الْبَيْعِ

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، كَانَ فِي عُقْدَتِهِ ضَعْفٌ وَكَانَ يُبَايِعُ وَأَنَّ أَهْلَهُ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ احْجُرْ عَلَيْهِ ‏.‏ فَدَعَاهُ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَهَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لاَ أَصْبِرُ عَنِ الْبَيْعِ ‏.‏ فَقَالَ ‏ "‏ إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ هَاءَ وَهَاءَ وَلاَ خِلاَبَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا يُحْجَرُ عَلَى الرَّجُلِ الْحُرِّ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ إِذَا كَانَ ضَعِيفَ الْعَقْلِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحْجَرَ عَلَى الْحُرِّ الْبَالِغِ ‏.‏

Бизга Юсуф ибн Ҳаммод ал-Басрий ривоят қилди, бизга Абдул-Аъло ибн Абдул-Аъло Саиддан, у Қатодадан, у Анасдан (розияллаҳу анҳу) ривоят қилдики, бир кишининг ақлида заифлик бўлиб, савдо қилар эди. Унинг аҳли Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келиб: «Ё Расулуллаҳ, уни (савдодан) ман қилинг,» дедилар. Шунда Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни чақириб, уни (савдодан) қайтардилар. У: «Ё Расулуллаҳ, мен савдосиз сабр қила олмайман,» деди. Шунда у: «Савдо қилганингда: «Ма, ол-бера (қўлдан-қўлга), ва алдаш йўқ,» дегин,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу бобда Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Анаснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ғариб ҳадисдир. Баъзи илм аҳли ҳузурида амал шу ҳадисга биноандир. Улар: «Ақли заиф бўлган озод киши сотиш ва сотиб олишдан ман қилинади,» дедилар. Бу Аҳмад ва Исъҳоқнинг сўзидир. Баъзилар эса балоғатга етган озод кишини (савдодан) ман қилишни жоиз кўрмадилар.