Ўғлини ўлдирган отадан қасос олинадими

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ، قَالَ حَضَرْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقِيدُ الأَبَ مِنِ ابْنِهِ وَلاَ يُقِيدُ الاِبْنَ مِنْ أَبِيهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سُرَاقَةَ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِصَحِيحٍ رَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ الصَّبَّاحِ ‏.‏ وَالْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ مُرْسَلاً وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الأَبَ إِذَا قَتَلَ ابْنَهُ لاَ يُقْتَلُ بِهِ وَإِذَا قَذَفَ ابْنَهُ لاَ يُحَدُّ ‏.‏

Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Айёш ривоят қилди, бизга ал-Мусанно ибн ас-Саббоҳ ривоят қилди, Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан, у Суроқа ибн Молик ибн Жуъшумдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг отани ўғли (ўлдирилиши) учун қасос (қатл) қилиб, ўғилни отаси (ўлдирилиши) учун қасос қилмаганларининг (ҳозирида) бўлдим. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳадисни биз Суроқанинг ҳадисидан фақат шу йўл билан биламиз ва унинг исноди саҳиҳ эмас; уни Исмоил ибн Айёш ал-Мусанно ибн ас-Саббоҳдан ривоят қилган. Ал-Мусанно ибн ас-Саббоҳ эса ҳадисда заиф саналади. Бу ҳадисни Абу Холид ал-Аҳмар ал-Ҳажжож ибн Артоадан, у Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан, у Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (деб) ҳам ривоят қилган. Бу ҳадис Амр ибн Шуъайбдан мурсал (саҳобасиз) ҳолда ҳам ривоят қилинган — бу изтироб (чалкашлик) бўлган ҳадисдир. Илм аҳлининг амали шунга биноандир: ота ўғлини ўлдирса, унинг сабабли ўлдирилмайди ва ўғлига (зино) туҳмати қилса, ҳадд (жазо) урилмайди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا الأَحْمَرُ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ يُقَادُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилди, у деди: бизга ал-Аҳмар ривоят қилди, ал-Ҳажжож ибн Артоадан, у Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан, у Умар ибн ал-Хаттобдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Ота бола (ўлдирилиши) учун қасос қилиб ўлдирилмайди,» деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ وَلاَ يُقْتَلُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ بِهَذَا الإِسْنَادِ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ ‏.‏ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ الْمَكِّيُّ قَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Абу Адий ривоят қилди, Исмоил ибн Муслимдан, у Амр ибн Динордан, у Товусдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Масжидларда ҳадлар (жазолари) адо этилмайди ва ота бола (қотиллиги) учун ўлдирилмайди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадисни биз шу иснод билан марфуъ (Набийга кўтарилган) ҳолда фақат Исмоил ибн Муслимнинг ривоятидан биламиз, холос. Исмоил ибн Муслим ал-Маккий ҳақида эса баъзи илм аҳли унинг ёдлаш қуввати жиҳатидан эътироз билдирган.