Азоннинг бошланиши

Namoz kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي بَدْءِ الأَذَانِ

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ بِالرُّؤْيَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ لَرُؤْيَا حَقٍّ فَقُمْ مَعَ بِلاَلٍ فَإِنَّهُ أَنْدَى وَأَمَدُّ صَوْتًا مِنْكَ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَكَ وَلْيُنَادِ بِذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نِدَاءَ بِلاَلٍ بِالصَّلاَةِ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي قَالَ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَذَلِكَ أَثْبَتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَطْوَلَ وَذَكَرَ فِيهِ قِصَّةَ الأَذَانِ مَثْنَى مَثْنَى وَالإِقَامَةِ مَرَّةً مَرَّةً ‏.‏ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ رَبِّهِ وَيُقَالُ ابْنُ عَبْدِ رَبٍّ وَلاَ نَعْرِفُ لَهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا يَصِحُّ إِلاَّ هَذَا الْحَدِيثَ الْوَاحِدَ فِي الأَذَانِ ‏.‏ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ لَهُ أَحَادِيثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَمُّ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ ‏.‏

Бизга Саид ибн Яҳё ибн Саид ал-Умавий ривоят қилди, у деди: бизга отам ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Ишоқ ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Иброҳим ибн ал-Ҳорис ат-Таймийдан, у Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Зайддан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: тонг отганида биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига келдик, мен у кишига тушни хабар бердим. Шунда у: «Албатта бу рост тушдир. Билол билан тургин, чунки унинг овози сендан кўра ёқимлироқ ва ўткирроқдир; сенга айтилган (азон)ни унга ўргат, у шуни нидо қилсин,» дедилар. (Рови) деди: Умар ибн ал-Хаттоб Билолнинг намозга нидо қилганини эшитганида, изорини судраб Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига чиқди ва: «Эй Расулуллаҳ! Сизни ҳақ билан юборган Зот ҳаққи, мен ҳам у айтган (туш)нинг худди ўзини кўрдим,» деди. (Рови) деди: шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳга ҳамд бўлсин, бу (уни) янада мустаҳкамроқ қилади,» дедилар. (Рови) деди: бу бобда Ибн Умардан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Абдуллаҳ ибн Зайднинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу ҳадисни Иброҳим ибн Саъд Муҳаммад ибн Ишоқдан бундан тўлиқроқ ва узунроқ қилиб ривоят қилган, унда азонни икки-икки марта ва иқоматни бир-бир марта (айтиш) қиссасини зикр қилган. Абдуллаҳ ибн Зайд — Ибн Абду Раббиҳдир, Ибн Абду Рабб ҳам дейилади, биз унга Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан азон ҳақидаги шу бир ҳадисдан бошқа саҳиҳ (ривоятни) билмаймиз. Абдуллаҳ ибн Зайд ибн Осим ал-Мозинийнинг эса Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (бошқа) ҳадислари бор, у Аббод ибн Тамимнинг амакисидир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَوَاتِ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمُ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمُ اتَّخِذُوا قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوَلاَ تَبْعَثُونَ رَجُلاً يُنَادِي بِالصَّلاَةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يَا بِلاَلُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн ан-Назр ибн Абун-Назр ривоят қилди, у деди: бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: Ибн Журайж айтди: бизга Нофиъ хабар берди, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: мусулмонлар Мадинага келганларида тўпланиб намоз вақтларини чамалашарди, ҳеч ким унга (намозга) нидо қилмасди. Бир куни улар шу ҳақда гаплашишди. Улардан баъзилари: «Насороларнинг қўнғироғига ўхшаш қўнғироқ тутинглар,» деди. Баъзилари: «Яҳудийларнинг карнайига ўхшаш карнай тутинглар,» деди. (Рови) деди: шунда Умар ибн ал-Хаттоб: «Намозга нидо қиладиган бир кишини юбормайсизларми?» деди. (Рови) деди: шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Билол, тур ва намозга нидо қил,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу Ибн Умарнинг ҳадисидан ҳасан саҳиҳ ғариб ҳадисдир.