Руку ва саждадаги тасбиҳ

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ يَزِيدَ الْهُذَلِيِّ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا رَكَعَ أَحَدُكُمْ فَقَالَ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَقَدْ تَمَّ رُكُوعُهُ وَذَلِكَ أَدْنَاهُ ‏.‏ وَإِذَا سَجَدَ فَقَالَ فِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَقَدْ تَمَّ سُجُودُهُ وَذَلِكَ أَدْنَاهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ حُذَيْفَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ ‏.‏ عَوْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ لَمْ يَلْقَ ابْنَ مَسْعُودٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ لاَ يَنْقُصَ الرَّجُلُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ مِنْ ثَلاَثِ تَسْبِيحَاتٍ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ أَسْتَحِبُّ لِلإِمَامِ أَنْ يُسَبِّحَ خَمْسَ تَسْبِيحَاتٍ لِكَىْ يُدْرِكَ مَنْ خَلْفَهُ ثَلاَثَ تَسْبِيحَاتٍ ‏.‏ وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ‏.‏

Бизга Алий ибн Ҳужр ривоят қилди, бизга Исо ибн Юнус хабар берди, Ибн Абу Зиъбдан, у Ишоқ ибн Язид ал-Ҳузалийдан, у Авн ибн Абдуллаҳ ибн Утбадан, у Ибн Масъуддан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Сизлардан бири рукуга эгилса ва рукусида уч марта «Субҳона Роббиял-Азийм» («Улуғ Роббим покдир») деса, унинг рукуси тўлиқ бўлибди ва бу унинг энг камидир. Сажда қилса ва саждасида уч марта «Субҳона Роббиял-Аъло» («Энг олий Роббим покдир») деса, унинг саждаси тўлиқ бўлибди ва бу унинг энг камидир.» (Термизий) деди: Бу бобда Ҳузайфа ва Уқба ибн Омирдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Масъуднинг ҳадисининг исноди муттасил (узлуксиз) эмас. Авн ибн Абдуллаҳ ибн Утба Ибн Масъудни учратмаган. Илм аҳли олдида амал шунга биноандир: улар киши рукуда ва саждада уч тасбеҳдан кам айтмаслигини мустаҳаб кўрадилар. Абдуллаҳ ибн ал-Муборакдан ривоят қилинганки, у деди: «Мен имом беш тасбеҳ айтишини мустаҳаб кўраман, токи орқасидагилар уч тасбеҳга улгурсинлар.» Ишоқ ибн Иброҳим ҳам шундай деди.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ، يُحَدِّثُ عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي سُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ‏"‏ ‏.‏ وَمَا أَتَى عَلَى آيَةِ رَحْمَةٍ إِلاَّ وَقَفَ وَسَأَلَ وَمَا أَتَى عَلَى آيَةِ عَذَابٍ إِلاَّ وَقَفَ وَتَعَوَّذَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба хабар берди, ал-Аъмашдан, у деди: мен Саъд ибн Убайдани ал-Муставриддан ривоят қилиб айтаётганини эшитдим, у Сила ибн Зуфардан, у Ҳузайфадан (ривоят қилдики), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан намоз ўқиди, шунда у (Набий) рукусида «Субҳона Роббиял-Азийм» («Улуғ Роббим покдир»), саждасида «Субҳона Роббиял-Аъло» («Энг олий Роббим покдир») дер эдилар. Ва у раҳмат оятига келганларида албатта тўхтаб (раҳмат) сўрар эдилар, азоб оятига келганларида албатта тўхтаб (азобдан Аллаҳдан) паноҳ тилар эдилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

قَالَ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، نَحْوَهُ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حُذَيْفَةَ، هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ أَنَّهُ صَلَّى بِاللَّيْلِ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ‏.‏

(Термизий) деди: Ва бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, Шуъбадан, шунга ўхшаш (ҳадисни). Бу ҳадис Ҳузайфадан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинганки, у кечаси Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан намоз ўқиди, — ва у ҳадисни зикр қилди.