حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ سَعِيدٍ، هُوَ أَخُو سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدٍ الثَّوْرِيِّ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ هَانِئٍ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Арафа ривоят қилди, бизга Муборак ибн Саид, у Суфён ибн Саид ас-Саврийнинг акасидир, ривоят қилди, у Суфёндан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди). У: «Сирка қандай яхши қатиқ (нони)дир!» дедилар. У деди: бу бобда Оиша ва Умму Ҳониъдан (ҳам ҳадис) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ " . حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ أَوِ الأُدْمُ الْخَلُّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Саҳл ибн Аскар ал-Бағдодий ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Ҳассон ривоят қилди, бизга Сулаймон ибн Билол ривоят қилди, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сирка қандай яхши қатиқ (нони)дир!» дедилар. Бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Ҳассон хабар берди, у Сулаймон ибн Билол орқали, шу иснод билан шунга ўхшаш (ривоят қилди), фақат у: «Қатиқ нони — ёки қатиқ — сирка қандай яхшидир!» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис бу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни Ҳишом ибн Урва ҳадисидан фақат Сулаймон ибн Билол ҳадиси орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ شَيْءٌ " . فَقُلْتُ لاَ إِلاَّ كِسَرٌ يَابِسَةٌ وَخَلٌّ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " قَرِّبِيهِ فَمَا أَقْفَرَ بَيْتٌ مِنْ أُدْمٍ فِيهِ خَلٌّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أُمِّ هَانِئٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَأَبُو حَمْزَةَ الثُّمَالِيُّ اسْمُهُ ثَابِتُ بْنُ أَبِي صَفِيَّةَ وَأُمُّ هَانِئٍ مَاتَتْ بَعْدَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ بِزَمَانٍ . وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ لاَ أَعْرِفُ لِلشَّعْبِيِّ سَمَاعًا مِنْ أُمِّ هَانِئٍ . فَقُلْتُ أَبُو حَمْزَةَ كَيْفَ هُوَ عِنْدَكَ فَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ تَكَلَّمَ فِيهِ وَهُوَ عِنْدِي مُقَارِبُ الْحَدِيثِ .
Бизга Абу Курайб Муҳаммад ибн ал-Ало ривоят қилди, бизга Абу Бакр ибн Айёш ривоят қилди, у Абу Ҳамза ас-Сумолийдан, у аш-Шаъбийдан, у Абу Толиб қизи Умму Ҳониъдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менинг олдимга кирдилар ва: «Сизларда бирор нарса борми?» дедилар. Мен: «Йўқ, фақат қуруқ нон бўлаклари ва сиркадан бошқа,» дедим. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни яқинлаштир, ичида сирка бўлган уй қатиқдан (овқатдан) бўш эмас,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир, биз уни Умму Ҳониъ ҳадисидан фақат шу йўл билангина биламиз. Абу Ҳамза ас-Сумолийнинг исми Собит ибн Абу Сафийядир. Умму Ҳониъ эса Али ибн Абу Толибдан анча вақт кейин вафот этган. Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)дан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у: «Мен аш-Шаъбийнинг Умму Ҳониъдан (ҳадис) эшитганини билмайман,» деди. Мен: «Абу Ҳамза сизнинг назарингизда қанақа?» дедим. У: «Аҳмад ибн Ҳанбал унинг ҳақида (танқидий) гапирган, лекин у менинг назаримда муқорибул-ҳадис (ўртача қабул қилинадиган)дир,» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ " . هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُبَارَكِ بْنِ سَعِيدٍ .
Бизга Абда ибн Абдуллаҳ ал-Хузоий ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Муовия ибн Ҳишом ривоят қилди, у Суфёндан, у Муҳориб ибн Дисордан, у Жобирдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди). У: «Сирка қандай яхши қатиқ (нони)дир!» дедилар. Бу Муборак ибн Саид ҳадисидан кўра саҳиҳроқдир.