Саховат

Yaxshilik va silai rahm kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي السَّخَاءِ

حَدَّثَنَا أَبُو الْخَطَّابِ، زِيَادُ بْنُ يَحْيَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ لَيْسَ لِي مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ مَا أَدْخَلَ عَلَىَّ الزُّبَيْرُ أَفَأُعْطِي قَالَ ‏ "‏ نَعَمْ وَلاَ تُوكِي فَيُوكَى عَلَيْكِ ‏"‏ ‏.‏ يَقُولُ لاَ تُحْصِي فَيُحْصَى عَلَيْكِ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ رضى الله عنهما وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا عَنْ أَيُّوبَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ‏.‏

Бизга Абул-Хаттоб Зиёд ибн Яҳё ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳотим ибн Вардон ривоят қилди, у деди: бизга Айюб ривоят қилди, Ибн Абу Мулайкадан, у Асмо бинт Абу Бакр (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: Мен: «Эй Расулуллаҳ, менда Зубайр киритган (мол)дан бошқа ҳеч нарсам йўқ, шундан (садақа) берайинми?» дедим. У: «Ҳа, лекин (тугун)ни боғлаб (мол)ни сақлама, йўқса сенга (ризқ) сақланиб қолади,» дедилар. Яъни: «Санаб (сақлаб) қўйма, йўқса сенга (ҳам ҳисоблаб) санаб қўйилади,» демоқдалар. Бу бобда Оиша ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Баъзилар бу ҳадисни шу санад билан Ибн Абу Мулайкадан, у Аббод ибн Абдуллаҳ ибназ-Зубайрдан, у Асмо бинт Абу Бакр (розияллаҳу анҳумо)дан (қилиб) ривоят қилганлар. Бир неча (рови) буни Айюбдан ривоят қилиб, ундаги Аббод ибн Абдуллаҳ ибназ-Зубайрни зикр қилмаганлар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَرَّاقُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ السَّخِيُّ قَرِيبٌ مِنَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْجَنَّةِ قَرِيبٌ مِنَ النَّاسِ بَعِيدٌ مِنَ النَّارِ وَالْبَخِيلُ بَعِيدٌ مِنَ اللَّهِ بَعِيدٌ مِنَ الْجَنَّةِ بَعِيدٌ مِنَ النَّاسِ قَرِيبٌ مِنَ النَّارِ وَلَجَاهِلٌ سَخِيٌّ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ عَابِدٍ بَخِيلٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سَعِيدِ بْنِ مُحَمَّدٍ ‏.‏ وَقَدْ خُولِفَ سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ فِي رِوَايَةِ هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ إِنَّمَا يُرْوَى عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَائِشَةَ شَيْءٌ مُرْسَلٌ ‏.‏

Бизга ал-Ҳасан ибн Арафа ривоят қилди, у деди: бизга Саид ибн Муҳаммад ал-Варроқ ривоят қилди, Яҳё ибн Саиддан, у ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у зот: «Сахий (киши) Аллаҳга яқин, жаннатга яқин, одамларга яқин, дўзахдан узоқдир. Бахил эса Аллаҳдан узоқ, жаннатдан узоқ, одамлардан узоқ, дўзахга яқиндир. Сахий бўлган нодон (киши), бахил бўлган обиддан Аллаҳ (азза ва жалл) наздида кўпроқ севимлироқдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, биз уни Яҳё ибн Саиднинг ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан (қилган) ҳадисидан фақат Саид ибн Муҳаммаднинг ҳадиси орқалигина биламиз. Саид ибн Муҳаммад бу ҳадисни Яҳё ибн Саиддан ривоят қилишда (бошқаларга) мухолиф бўлган; аслида у Яҳё ибн Саиддан, у Оишадан (қилинган) мурсал бир нарса сифатида ривоят қилинади.