Яхшилик ва авф этиш

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ أَمُرُّ بِهِ فَلاَ يَقْرِينِي وَلاَ يُضَيِّفُنِي فَيَمُرُّ بِي أَفَأَجْزِيهِ قَالَ ‏"‏ لاَ أَقْرِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَرَآنِي رَثَّ الثِّيَابِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ لَكَ مِنْ مَالٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ مِنْ كُلِّ الْمَالِ قَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ مِنَ الإِبِلِ وَالْغَنَمِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلْيُرَ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الأَحْوَصِ اسْمُهُ عَوْفُ بْنُ مَالِكِ بْنِ نَضْلَةَ الْجُشَمِيُّ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ ‏"‏ أَقْرِهِ ‏"‏ أَضِفْهُ وَالْقِرَى هُوَ الضِّيَافَةُ ‏.‏

Бизга Бундор, Аҳмад ибн Манииъ ва Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Абу Аҳмад аз-Зубайрий ривоят қилди, Суфёндан, у Абу Ишоқдан, у Абул-Аҳвасдан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: «Мен дедим: «Эй Расулуллаҳ, мен бир кишининг олдидан ўтаман, у мени меҳмон қилмайди ва мени қабул қилмайди, кейин у менинг олдимдан ўтади; мен унга (худди шундай қилиб) жавоб қайтарайми?» У: «Йўқ, уни меҳмон қил,» дедилар.» (Отам) деди: «У мени эскирган кийимда кўриб: «Сенда мол-мулк борми?» деди. Мен: «Аллаҳ менга ҳар турли молдан — туя ва қўйдан ато қилган,» дедим. У: «Бас, (унинг нишонаси) сенинг устингда кўриниб турсин,» дедилар.» Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Оиша, Жобир ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абул-Аҳваснинг исми Авф ибн Молик ибн Назла ал-Жушамийдир. «Ақриҳу» сўзининг маъноси «уни меҳмон қил»дир, «ал-қиро» эса меҳмондорчиликдир.

حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ، مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُمَيْعٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ تَكُونُوا إِمَّعَةً تَقُولُونَ إِنْ أَحْسَنَ النَّاسُ أَحْسَنَّا وَإِنْ ظَلَمُوا ظَلَمْنَا وَلَكِنْ وَطِّنُوا أَنْفُسَكُمْ إِنْ أَحْسَنَ النَّاسُ أَنْ تُحْسِنُوا وَإِنْ أَسَاءُوا فَلاَ تَظْلِمُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Бизга Абу Ҳишом ар-Рифоий, Муҳаммад ибн Язид ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, ал-Валид ибн Абдуллаҳ ибн Жумайъдан, у Абут-Туфайлдан, у Ҳузайфадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизлар «агар одамлар яхшилик қилса, биз ҳам яхшилик қиламиз, агар зулм қилсалар, биз ҳам зулм қиламиз» дейдиган иродасиз кишилар бўлманглар. Балки ўзларингизни шунга одатлантиринглар: агар одамлар яхшилик қилсалар, сизлар ҳам яхшилик қилинглар; агар ёмонлик қилсалар, зулм қилманглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз.