Қадарнинг яхши-ёмонига иймон келтириш

Qadar kitobi · 3 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الإِيمَانِ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ

حَدَّثَنَا أَبُو الْخَطَّابِ، زِيَادُ بْنُ يَحْيَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَهُ وَأَنَّ مَا أَخْطَأَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُبَادَةَ وَجَابِرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ ‏.‏ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْمُونٍ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ ‏.‏

Бизга Абул-Хаттоб Зиёд ибн Яҳё ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Маймун ривоят қилди, у Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Жобир ибн Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Банда қадарнинг яхшиси ва ёмонига имон келтирмагунча имонли бўлмайди — токи ўзига етган нарса ундан адашмаслигини ва ўзидан адашган (етмаган) нарса унга етмаслигини биладиган бўлгунча,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Убода, Жобир ва Абдуллаҳ ибн Амрдан ҳам (ривоятлар бор). Бу ғариб ҳадис бўлиб, уни фақат Абдуллаҳ ибн Маймун ҳадисидан биз биламиз. Абдуллаҳ ибн Маймун эса мункар ул-ҳадисдир (ҳадиси рад қилинган ровидир).

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال: حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُؤْمِنَ بِأَرْبَعٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ بَعَثَنِي بِالْحَقِّ وَيُؤْمِنُ بِالْمَوْتِ وَبِالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَيُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، عَنْ شُعْبَةَ، نَحْوَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ رِبْعِيٌّ عَنْ رَجُلٍ، عَنْ عَلِيٍّ، ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ، عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ النَّضْرِ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ عَلِيٍّ ‏.‏ حَدَّثَنَا الْجَارُودُ قَالَ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ بَلَغَنَا أَنَّ رِبْعِيًّا لَمْ يَكْذِبْ فِي الإِسْلاَمِ كِذْبَةً ‏.‏

Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба хабар берди, у Мансурдан, у Рибъий ибн Ҳирошдан, у Али (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Банда тўрт нарсага имон келтирмагунча имонли бўлмайди: Ла илаҳа иллаллаҳ (Аллаҳдан ўзга илоҳ йўқлиги)га, ва мени ҳақ билан юборган Аллаҳнинг Расули Муҳаммад эканимга гувоҳлик бериши; ўлимга имон келтириши; ўлимдан кейинги қайта тирилишга имон келтириши; ва қадарга имон келтириши,» дедилар. Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга ан-Назр ибн Шумайл ривоят қилди, у Шуъбадан шунга ўхшашини (келтирди), фақат у: «Рибъий, бир кишидан, у Алидан» деди (холос). Абу Исо (Термизий) деди: Абу Довуднинг Шуъбадан (ривоят қилган) ҳадиси менимча ан-Назрнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бирдан ортиқ (рови) Мансурдан, у Рибъийдан, у Алидан шундай ривоят қилган. Бизга ал-Жоруд ривоят қилди, у деди: мен Вакииънинг: «Бизга Рибъий Исломда ҳеч қачон бирорта ёлғон гапирмагани етиб келди,» деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ, قَالَ: حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مَطَرِ بْنِ عُكَامِسٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِذَا قَضَى اللَّهُ لِعَبْدٍ أَنْ يَمُوتَ بِأَرْضٍ جَعَلَ لَهُ إِلَيْهَا حَاجَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي عَزَّةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَلاَ يُعْرَفُ لِمَطَرِ بْنِ عُكَامِسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ. حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، وَأَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ، نَحْوَهُ ‏.‏

Бизга Бундор ривоят қилди, у деди: бизга Муаммал ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Абу Ишоқдан, у Матар ибн Укомисдан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳ бирор банда бир ерда ўлишини ҳукм қилса, унга ўша ерга (борадиган) эҳтиёж пайдо қилади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Абу Аззадан ҳам (ривоят бор). Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Матар ибн Укомиснинг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шу ҳадисдан бошқа (ривояти) маълум эмас. Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Муаммал ва Абу Довуд ал-Ҳафарий Суфёндан шунга ўхшашини (келтирдилар).