Ҳарж ва ундаги ибодат

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ أَيَّامًا يُرْفَعُ فِيهَا الْعِلْمُ وَيَكْثُرُ فِيهَا الْهَرْجُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْهَرْجُ قَالَ ‏"‏ الْقَتْلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Ҳаннод ривоят қилди, у деди: бизга Абу Муовия ривоят қилди, ал-Аъмашдан, у Шақиқ ибн Саламадан, у Абу Мусо (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, олдингизда шундай кунлар (келади)ки, унда илм кўтарилади ва унда ҳараж кўпаяди,» дедилар. Улар: «Эй Расулуллаҳ, ҳараж нима?» дедилар. У: «Қатл (ўлдириш),» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Абу Ҳурайра, Холид ибн ал-Валид ва Маъқил ибн Ясордан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنِ الْمُعَلَّى بْنِ زِيَادٍ، رَدَّهُ إِلَى مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ رَدَّهُ إِلَى مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ رَدَّهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ الْعِبَادَةُ فِي الْهَرْجِ كَالْهِجْرَةِ إِلَىَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الْمُعَلَّى ‏.‏

Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, ал-Муъалло ибн Зиёддан — у уни Муовия ибн Қуррага, у Маъқил ибн Ясорга, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га олиб борди (кўтарди) — у: «Ҳараж (ошуб-тартибсизлик) пайтида ибодат (қилиш) менга (қилинган) ҳижрат кабидир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис саҳиҳ ғарибдир; биз уни фақат Ҳаммод ибн Зайднинг ал-Муъаллодан (қилган) ҳадисидан биламиз.