Гувоҳларнинг қайси бири афзал

Guvohlar kitobi · 3 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الشُّهَدَاءِ أَيُّهُمْ خَيْرٌ ‏

حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي عَمْرَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ الشُّهَدَاءِ الَّذِي يَأْتِي بِالشَّهَادَةِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا ‏"‏ ‏.‏

Бизга ал-Ансорий ривоят қилди, бизга Маън ривоят қилди, бизга Молик ривоят қилди, у Абдуллаҳ ибн Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазмдан, у отасидан, у Абдуллаҳ ибн Амр ибн Усмондан, у Абу Амра ал-Ансорийдан, у Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизларга гувоҳларнинг энг яхшиси ҳақида хабар бермайинми? У сўралмасдан олдин гувоҳлигини келтирадиган кишидир,» дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، نَحْوَهُ وَقَالَ ابْنُ أَبِي عَمْرَةَ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَأَكْثَرُ النَّاسِ يَقُولُونَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ وَاخْتَلَفُوا عَلَى مَالِكٍ فِي رِوَايَةِ هَذَا الْحَدِيثِ فَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي عَمْرَةَ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنِ ابْنِ أَبِي عَمْرَةَ وَهُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ الأَنْصَارِيُّ وَهَذَا أَصَحُّ لأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ أَيْضًا وَأَبُو عَمْرَةَ مَوْلَى زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ وَلَهُ حَدِيثُ الْغُلُولِ وَأَكْثَرُ النَّاسِ يَقُولُونَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн ал-Ҳасан ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Маслама Моликдан шунга ўхшаш ривоят қилди ва: «Ибн Абу Амра,» деди. (Абу Исо) деди: Бу ҳадис ҳасандир. Кўпчилик кишилар «Абдурраҳмон ибн Абу Амра» дейишади. Бу ҳадисни ривоят қилишда Молик ҳақида ихтилоф қилишган: баъзилари ундан «Абу Амрадан» деб ривоят қилган, баъзилари эса «Ибн Абу Амрадан» деб ривоят қилган — у Абдурраҳмон ибн Абу Амра ал-Ансорийдир, ва бу саҳиҳроқдир, чунки бу Молик ҳадисидан бошқа йўл билан ҳам Абдурраҳмон ибн Абу Амрадан, у Зайд ибн Холиддан ривоят қилинган. Ибн Абу Амрадан, у Зайд ибн Холиддан бу ҳадисдан бошқа ҳадис ҳам ривоят қилинган, у ҳам саҳиҳ ҳадисдир. Абу Амра Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийнинг озод қилган қулидир, ундан ғулул (ўлжа молини ўғирлаш) ҳадиси (ҳам ривоят қилинган). Кўпчилик кишилар «Абдурраҳмон ибн Абу Амра» дейишади.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ ابْنُ بِنْتِ أَزْهَرَ السَّمَّانِ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ، حَدَّثَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ الْجُهَنِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ خَيْرُ الشُّهَدَاءِ مَنْ أَدَّى شَهَادَتَهُ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Бизга Бишр ибн Одам ибни бинти Азҳар ас-Саммон ривоят қилди, бизга Зайд ибн ал-Ҳубоб ривоят қилди, бизга Убай ибн Аббос ибн Саҳл ибн Саъд ривоят қилди, менга Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазм ривоят қилди, менга Абдуллаҳ ибн Амр ибн Усмон ривоят қилди, менга Хорижа ибн Зайд ибн Собит ривоят қилди, менга Абдурраҳмон ибн Абу Амра ривоят қилди, менга Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний ривоят қилдики, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Гувоҳларнинг энг яхшиси сўралмасдан олдин ўз гувоҳлигини адо этадиган кишидир,» деганларини эшитди. (Абу Исо) деди: Бу ҳадис бу йўл жиҳатидан ҳасан ғарибдир.