حَدَّثَنَا أَبُو يَحْيَى، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيُّ، هُوَ مِنْ وَلَدِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الأَخْنَسِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ وَسُوءَ ذَاتِ الْبَيْنِ فَإِنَّهَا الْحَالِقَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَمَعْنَى قَوْلِهِ " وَسُوءَ ذَاتِ الْبَيْنِ " . إِنَّمَا يَعْنِي الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ وَقَوْلُهُ " الْحَالِقَةُ " . يَقُولُ إِنَّهَا تَحْلِقُ الدِّينَ .
Бизга Абу Яҳё Муҳаммад ибн Абдурраҳим ал-Бағдодий ривоят қилди, у деди: бизга Муъалло ибн Мансур ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Жаъфар ал-Махрамий — у Мисвар ибн Махраманинг авлодидандир — ривоят қилди, у Усмон ибн Муҳаммад ал-Ахнасийдан, у Саид ал-Мақбурийдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ўзаро муносабатларнинг бузилишидан сақланинг, чунки у (динни) қириб ташловчидир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис бу йўналишдан саҳиҳ ғарибдир. «Ўзаро муносабатларнинг бузилиши» деган сўзининг маъноси — адоват ва нафратдир; «ал-ҳолиқа (қириб ташловчи)» деган сўзи эса — у динни қириб ташлайди, деганидир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلاَةِ وَالصَّدَقَةِ " . قَالُوا بَلَى . قَالَ " صَلاَحُ ذَاتِ الْبَيْنِ فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ الْبَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ . وَيُرْوَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " هِيَ الْحَالِقَةُ لاَ أَقُولُ تَحْلِقُ الشَّعْرَ وَلَكِنْ تَحْلِقُ الدِّينَ " .
Бизга Ҳаннод ривоят қилди, у деди: бизга Абу Муовия ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Амр ибн Муррадан, у Солим ибн Абул-Жаъддан, у Уммуд-Дардодан, у Абуд-Дардо (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизларга рўза, намоз ва садақанинг даражасидан афзалроқ нарсани айтиб бермайми?» дедилар. Улар: «Албатта (айтинг),» дедилар. У: «Ўзаро муносабатларни ислоҳ қилишдир; чунки ўзаро муносабатларнинг бузилиши (динни) қириб ташловчидир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис саҳиҳдир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилинишича, у: «У қириб ташловчидир; мен сочни қириб ташлайди демайман, балки динни қириб ташлайди,» дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ حَرْبِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ، أَنَّ مَوْلَى الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّ الزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " دَبَّ إِلَيْكُمْ دَاءُ الأُمَمِ قَبْلَكُمُ الْحَسَدُ وَالْبَغْضَاءُ هِيَ الْحَالِقَةُ لاَ أَقُولُ تَحْلِقُ الشَّعْرَ وَلَكِنْ تَحْلِقُ الدِّينَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا وَلاَ تُؤْمِنُوا حَتَّى تَحَابُّوا أَفَلاَ أُنَبِّئُكُمْ بِمَا يُثَبِّتُ ذَاكُمْ لَكُمْ أَفْشُوا السَّلاَمَ بَيْنَكُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ قَدِ اخْتَلَفُوا فِي رِوَايَتِهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ مَوْلَى الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنِ الزُّبَيْرِ .
Бизга Суфён ибн Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, у Ҳарб ибн Шаддоддан, у Яҳё ибн Аби Касирдан, у Яъиш ибн ал-Валиддан (ривоят қилдики), Зубайрнинг озод қилинган ғуломи унга ривоят қилиб, Зубайр ибн ал-Аввом (розияллаҳу анҳу) унга ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизлардан олдинги умматларнинг касаллиги — ҳасад ва нафрат сизлар томон судралиб келмоқда; у (динни) қириб ташловчидир. Мен сочни қириб ташлайди демайман, балки динни қириб ташлайди (дейман). Жоним Қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлар имон келтирмагунингизча жаннатга кира олмайсизлар ва бир-бирингизни севмагунингизча имон келтирган бўлмайсизлар. Сизларга буни мустаҳкамлайдиган нарсани айтиб бермайми? Ўзаро саломни ёйинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадиснинг Яҳё ибн Аби Касирдан ривоят қилинишида (ровийлар) ихтилоф қилганлар; баъзилари уни Яҳё ибн Аби Касирдан, у Яъиш ибн ал-Валиддан, у Зубайрнинг озод қилинган ғуломидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан деб ривоят қилиб, унда Зубайрни зикр қилмаганлар.