Мусъаб ибн Умайр ҳақида ҳадис

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا سَيَّارٌ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ الْمَعْنَى، وَاحِدٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ حَنْظَلَةَ الأُسَيْدِيِّ، وَكَانَ، مِنْ كُتَّابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ مَرَّ بِأَبِي بَكْرٍ وَهُوَ يَبْكِي فَقَالَ مَا لَكَ يَا حَنْظَلَةُ قَالَ نَافَقَ حَنْظَلَةُ يَا أَبَا بَكْرٍ نَكُونُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُذَكِّرُنَا بِالنَّارِ وَالْجَنَّةِ كَأَنَّا رَأْىَ عَيْنٍ فَإِذَا رَجَعْنَا إِلَى الأَزْوَاجِ وَالضَّيْعَةِ نَسِينَا كَثِيرًا ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ إِنَّا لَكَذَلِكَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا فَلَمَّا رَآهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا لَكَ يَا حَنْظَلَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَافَقَ حَنْظَلَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَكُونُ عِنْدَكَ تُذَكِّرُنَا بِالنَّارِ وَالْجَنَّةِ كَأَنَّا رَأْىَ عَيْنٍ فَإِذَا رَجَعْنَا عَافَسْنَا الأَزْوَاجَ وَالضَّيْعَةَ وَنَسِينَا كَثِيرًا ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَدُومُونَ عَلَى الْحَالِ الَّذِي تَقُومُونَ بِهَا مِنْ عِنْدِي لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلاَئِكَةُ فِي مَجَالِسِكُمْ وَفِي طُرُقِكُمْ وَعَلَى فُرُشِكُمْ وَلَكِنْ يَا حَنْظَلَةُ سَاعَةً وَسَاعَةً وَسَاعَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Бишр ибн Ҳилол ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Жаъфар ибн Сулаймон ривоят қилди, у Саид ал-Журайрийдан; (бошқа йўл билан ҳам) у деди: бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ал-Баззоз ривоят қилди, у деди: бизга Сайёр ривоят қилди, у деди: бизга Жаъфар ибн Сулаймон ривоят қилди, у Саид ал-Журайрийдан — маъно бир хил — у Абу Усмон ан-Наҳдийдан, у Ҳанзала ал-Усайдийдан (ривоят қилдики), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг котибларидан эди; у Абу Бакр (розияллаҳу анҳу)нинг ёнидан ўтди, у эса йиғлаб турарди. У: «Сенга нима бўлди, эй Ҳанзала?» деди. У: «Ҳанзала мунофиқ бўлиб қолди, эй Абу Бакр! Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларида бўлганимизда, у бизга дўзах ва жаннатни худди кўз билан кўриб тургандек эслатадилар; хотинларимиз ва тирикчилигимизга қайтганимизда эса, кўп (нарсани) унутамиз,» деди. У (Абу Бакр): «Аллаҳга қасамки, биз ҳам худди шундаймиз; бизни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига олиб бор,» деди. Биз бордик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни кўрганларида: «Сенга нима бўлди, эй Ҳанзала?» дедилар. У: «Ҳанзала мунофиқ бўлиб қолди, эй Расулуллаҳ! Биз ҳузурингизда бўлганимизда, сиз бизга дўзах ва жаннатни худди кўз билан кўриб тургандек эслатасиз; қайтганимизда эса хотинлар ва тирикчилик билан банд бўламиз ва кўп (нарсани) унутамиз,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар сиз менинг ҳузуримда бўлган ҳолатингизда доимий бўлсангиз эди, малоикалар мажлисларингизда, йўлларингизда ва тўшакларингизда сизлар билан қўл бериб кўришар эдилар; лекин, эй Ҳанзала, бир соат (у, бир соат) бу (бўлади),» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибнул-Муборак хабар берди, у Шуъбадан, у Қатодадан, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Сизлардан бирингиз ўзига севган нарсани биродарига ҳам севмагунча (комил) имонли бўлмайди,» дедилар. У (Термизий): бу ҳадис саҳиҳдир, деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، وَابْنُ، لَهِيعَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ الْحَجَّاجِ، قَالَ وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ الْحَجَّاجِ الْمَعْنَى، وَاحِدٌ، عَنْ حَنَشٍ الصَّنْعَانِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ ‏ "‏ يَا غُلاَمُ إِنِّي أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ احْفَظِ اللَّهَ يَحْفَظْكَ احْفَظِ اللَّهَ تَجِدْهُ تُجَاهَكَ إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ اللَّهَ وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَاعْلَمْ أَنَّ الأُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ عَلَى أَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَنْفَعُوكَ إِلاَّ بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ لَكَ وَلَوِ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ يَضُرُّوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَضُرُّوكَ إِلاَّ بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْكَ رُفِعَتِ الأَقْلاَمُ وَجَفَّتِ الصُّحُفُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Мусо ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибнул-Муборак хабар берди, у деди: бизга Лайс ибн Саъд ва Ибн Лаҳийъа Қайс ибнул-Ҳажжождан хабар бердилар; (бошқа йўл билан ҳам) у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, у деди: бизга Абул-Валид хабар берди, у деди: бизга Лайс ибн Саъд ривоят қилди, у деди: менга Қайс ибнул-Ҳажжож ривоят қилди — маъно бир хил — у Ҳанаш ас-Санъонийдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Бир куни мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ортларида эдим. У: «Эй ўғил, мен сенга (бир неча) сўзларни ўргатай: Аллаҳни (унинг амрини) ҳифз қил, У сени ҳифз қилади; Аллаҳни ҳифз қил, Уни олдингда топасан. Сўраганингда Аллаҳдан сўра, ёрдам тилаганингда Аллаҳдан ёрдам тила. Ва билки, агар бутун уммат сенга бирор нарса билан фойда етказиш учун йиғилса, фақат Аллаҳ сен учун ёзиб қўйган нарса билангина фойда етказа олади; агар сенга бирор нарса билан зарар етказиш учун йиғилса, фақат Аллаҳ сенга (тақдир қилиб) ёзиб қўйган нарса билангина зарар етказа олади. Қаламлар кўтарилди ва саҳифалар қуриди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.