Зориёт сураси тафсири

Tafsir kitobi · 2 ҳадис

باب وَمِنْ سُورَةِ الذَّارِيَاتِ

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ سَلاَّمٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ رَبِيعَةَ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذُكِرْتُ عِنْدَهُ وَافِدَ عَادٍ فَقُلْتُ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ وَافِدِ عَادٍ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَمَا وَافِدُ عَادٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتَ إِنَّ عَادًا لَمَّا أُقْحِطَتْ بَعَثَتْ قَيْلاً فَنَزَلَ عَلَى بَكْرِ بْنِ مُعَاوِيَةَ فَسَقَاهُ الْخَمْرَ وَغَنَّتْهُ الْجَرَادَتَانِ ثُمَّ خَرَجَ يُرِيدُ جِبَالَ مَهْرَةَ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي لَمْ آتِكَ لِمَرِيضٍ فَأُدَاوِيَهِ وَلاَ لأَسِيرٍ فَأُفَادِيَهُ فَاسْقِ عَبْدَكَ مَا كُنْتَ مُسْقِيَهُ وَاسْقِ مَعَهُ بَكْرَ بْنَ مُعَاوِيَةَ ‏.‏ يَشْكُرْ لَهُ الْخَمْرَ الَّذِي سَقَاهُ فَرُفِعَ لَهُ سَحَابَاتٌ فَقِيلَ لَهُ اخْتَرْ إِحْدَاهُنَّ فَاخْتَارَ السَّوْدَاءَ مِنْهُنَّ فَقِيلَ لَهُ خُذْهَا رَمَادًا رَمْدَدًا لاَ تَذَرُ مِنْ عَادٍ أَحَدًا وَذُكِرَ أَنَّهُ لَمْ يُرْسَلْ عَلَيْهِمْ مِنَ الرِّيحِ إِلاَّ قَدْرُ هَذِهِ الْحَلْقَةِ يَعْنِي حَلْقَةَ الْخَاتَمِ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ ‏:‏ ‏(‏إذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الرِّيحَ الْعَقِيمَ * مَا تَذَرُ مِنْ شَيْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ إِلاَّ جَعَلَتْهُ كَالرَّمِيمِ ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَلاَّمٍ أَبِي الْمُنْذِرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ حَسَّانَ وَيُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ بْنُ يَزِيدَ ‏.‏

Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, Салломдан, у Осим ибн Абу ан-Нажуддан, у Абу Воилдан, у Робиа (қабиласи)дан бўлган бир кишидан (ривоят қилдики), у деди: Мен Мадинага келдим ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурига кирдим. Унинг олдида Од (қавми)нинг элчиси зикр қилинди. Шунда мен: «Од элчисига ўхшаб қолишдан Аллаҳдан паноҳ сўрайман,» дедим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Од элчиси (ким) нима?» дедилар. (У) деди: Мен: «Сен (бу ҳақда) билимдон (кишига) дуч келдинг,» дедим. Од (қавми) қурғоқчиликка учраганда, Қайлни (ёмғир сўраб) юбордилар. У Бакр ибн Муъовиянинг олдига тушди, у эса унга хамр ичирди ва икки қўшиқчи қиз унга қўшиқ айтди. Сўнг у Маҳра тоғларига қараб чиқиб: «Эй Аллаҳ! Албатта, мен Сенга касални даволаш учун ё асирни қутқариш учун келмадим. Сен қулдагингни ўз банда(нг)га бер ва у билан бирга Бакр ибн Муъовияга ҳам (сув) бер,» деди. У буни (Бакр) унга ичирган хамр учун миннатдорлик (рамзи сифатида айтди). Шунда унга булутлар кўтарилди ва унга: «Улардан бирини танла,» дейилди. У эса улардан қора(ранг)ини танлади. Унга: «Уни кул-кукун (сифатида) ол, у Оддан бирортасини ҳам қолдирмайди,» дейилди. Ва зикр қилиндики, уларга шамолдан фақат шу ҳалқа, яъни узукнинг ҳалқаси миқдорича (тешикдан) юборилди. Сўнг у ўқиди: «Эсланг, Биз уларнинг устига (хайрсиз) бепуштанак шамол юбордик. У ўзи етиб келган ҳар бир нарсани чиритилган (хас-хашак) каби қилиб қўймай (қолдирмас) эди» (Зориёт сураси, 41-42). Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳадисни бир нечалари Саллом Абул-Мунзирдан, у Осим ибн Абу ан-Нажуддан, у Абу Воилдан, у ал-Ҳорис ибн Ҳассондан ривоят қилганлар, унга ал-Ҳорис ибн Язид ҳам дейилади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، حَدَّثَنَا سَلاَّمُ بْنُ سُلَيْمَانَ النَّحْوِيُّ أَبُو الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ أَبِي النَّجُودِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ يَزِيدَ الْبَكْرِيِّ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا هُوَ غَاصٌّ بِالنَّاسِ وَإِذَا رَايَاتٌ سُودٌ تَخْفُقُ وَإِذَا بِلاَلٌ مُتَقَلِّدٌ السَّيْفَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَالُوا يُرِيدُ أَنْ يَبْعَثَ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَجْهًا فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ بِمَعْنَاهُ ‏.‏ قَالَ وَيُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ بْنُ حَسَّانَ أَيْضًا ‏.‏

Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Зайд ибн Ҳубоб ривоят қилди, бизга Саллом ибн Сулаймон ан-Наҳавий Абул-Мунзир ривоят қилди, бизга Осим ибн Абу ан-Нажуд ривоят қилди, Абу Воилдан, у ал-Ҳорис ибн Язид ал-Бакрийдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Мадинага келдим ва масжидга кирдим, мана у одамлар билан тўлиб кетган эди ва мана қора байроқлар ҳилпираётган эди, ва мана Билол Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурида қилич осиб (турган) эди. Мен: «Одамларнинг ҳоли нима?» дедим. Улар: «(У) Амр ибн ал-Ос(ни) бир томонга юбормоқчи,» дедилар. Сўнг у ҳадисни тўлиқ, Суфён ибн Уяйна ҳадисига ўхшаш, унинг маъносида зикр қилди. (У) деди: Унга ал-Ҳорис ибн Ҳассон ҳам дейилади.