حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ حَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَقَطَّعَ وَهِيَ الْبُوَيْرَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ : (ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга ал-Лайс Нофиъдан ривоят қилди, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Бану Назирнинг хурмозорини ёқиб юбордилар ва кесдилар — бу (жой) ал-Бувайра (деб аталади). Шунда Аллаҳ: «Хурмодан нимаики кессангиз ёки уни илдизлари устида тик турган ҳолда қолдирсангиз, бу Аллаҳнинг изни билан ва У фосиқларни расво қилиши учундир,» (Ҳашр сураси, 5) (оятини) нозил қилди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ : (ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا ) . قَالَ اللِّينَةُ النَّخْلَةُِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ ) قَالَ اسْتَنْزَلُوهُمْ مِنْ حُصُونِهِمْ قَالَ وَأَمَرُوا بِقَطْعِ النَّخْلِ فَحَكَّ فِي صُدُورِهِمْ . فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ قَدْ قَطَعْنَا بَعْضًا وَتَرَكْنَا بَعْضًا فَلَنَسْأَلَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَلْ لَنَا فِيمَا قَطَعْنَا مِنْ أَجْرٍ وَهَلْ عَلَيْنَا فِيمَا تَرَكْنَا مِنْ وِزْرٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى : (ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا ) . الآيَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، مُرْسَلاً وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، . حَدَّثَنِي بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعَ مِنِّي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ هَذَا الْحَدِيثَ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Муҳаммад аз-Заъфароний ривоят қилди, бизга Аффон ибн Муслим ривоят қилди, бизга Ҳафс ибн Ғиёс ривоят қилди, бизга Ҳабиб ибн Абу Амра ривоят қилди, Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан, Аллаҳ азза ва жалланинг: «Хурмодан нимаики кессангиз ёки уни илдизлари устида тик турган ҳолда қолдирсангиз,» (Ҳашр сураси, 5) деган сўзи ҳақида (ривоят қилдики), у деди: ал-Лина — хурмо (дарахтидир). «...фосиқларни расво қилиши учун» (ҳақида) у деди: уларни қалъаларидан тушириб чиқаришди. У деди: уларга хурмоларни кесиш буюрилди, бу (эса) уларнинг кўнгилларида (шубҳа) туғдирди. Мусулмонлар: «Биз баъзисини кесдик ва баъзисини қолдирдик, биз албатта Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўраймиз: кесганимизда биз учун ажр борми ва қолдирганимизда бизга гуноҳ борми?» дедилар. Шунда Аллаҳ таоло: «Хурмодан нимаики кессангиз ёки уни илдизлари устида тик турган ҳолда қолдирсангиз,» (Ҳашр сураси, 5) оятини нозил қилди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзилар бу ҳадисни Ҳафс ибн Ғиёсдан, у Ҳабиб ибн Абу Амрадан, у Саид ибн Жубайрдан мурсал (равишда) ривоят қилдилар ва унда Ибн Аббосни зикр қилмадилар. Буни менга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Ҳорун ибн Муовия ривоят қилди, Ҳафс ибн Ғиёсдан, у Ҳабиб ибн Абу Амрадан, у Саид ибн Жубайрдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан мурсал (равишда). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадисни Муҳаммад ибн Исмоил (ал-Бухорий) мендан эшитди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ بَاتَ بِهِ ضَيْفٌ فَلَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ قُوتُهُ وَقُوتُ صِبْيَانِهِ فَقَالَ لاِمْرَأَتِهِ نَوِّمِي الصِّبْيَةَ وَأَطْفِئِي السِّرَاجَ وَقَرِّبِي لِلضَّيْفِ مَا عِنْدَكِ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُُ : ( ويؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ) هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Вакииъ Фузайл ибн Ғазвондан ривоят қилди, у Абу Ҳозимдан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики), ансорлардан бир кишининг олдида бир меҳмон кечалаб қолди, унинг ҳузурида эса ўзининг ва болаларининг озуқасидан бошқа ҳеч нарса йўқ эди. У хотинига: «Болаларни ухлат, чироқни ўчир ва меҳмонга олдингдаги нарсани яқинлаштир,» деди. Шунда бу оят нозил бўлди: «Улар ўзлари муҳтож бўлсалар ҳам, (ўзгаларни) ўзларидан афзал кўрурлар,» (Ҳашр сураси, 9). Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.