Абаса сураси

Tafsir kitobi · 2 ҳадис

باب وَمِنْ سُورَةِ عَبَسَ

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، هَذَا مَا عَرَضْنَا عَلَى هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أُنْزِلَ ‏:‏ ‏(‏ عبَسَ وَتَوَلَّى ‏)‏ فِي ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ الأَعْمَى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْشِدْنِي وَعِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ مِنْ عُظَمَاءِ الْمُشْرِكِينَ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْرِضُ عَنْهُ وَيُقْبِلُ عَلَى الآخَرِ وَيَقُولُ أَتَرَى بِمَا أَقُولُ بَأْسًا فَيُقَالُ لاَ ‏.‏ فَفِي هَذَا أُنْزِلَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أُنْزِلََ ‏:‏ ‏(‏ عبَسَ وَتَوَلَّى ‏)‏ فِي ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏

Бизга Саъид ибн Яҳё ибн Саъид ал-Умавий ривоят қилди, менга отам ривоят қилди, у деди: Бу биз Ҳишом ибн Урвага ўқиб (эшиттириб) чиққанимиздир, у отасидан, у Оишадан (ривоят қилдики), у деди: «(У) юзини буриштирди ва ўгирилди» (ояти) кўзи ожиз Ибн Умми Мактум ҳақида нозил бўлди. У Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб: «Эй Аллаҳнинг Расули, менга (тўғри йўлни) кўрсатинг,» деяверди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларида мушрикларнинг улуғларидан бир киши бор эди, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ундан (Ибн Умми Мактумдан) юз ўгириб, анави (мушрик)га юзланар ва: «Менинг айтаётганимда бирор ножўялик кўрасанми?» дердилар. (Мушрик): «Йўқ,» дерди. Ана шу ҳақида (оят) нозил бўлди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзилар бу ҳадисни Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан ривоят қилиб: «(У) юзини буриштирди ва ўгирилди» (ояти) Ибн Умми Мактум ҳақида нозил бўлди, деди ва унда Оишадан (ривоят қилганини) зикр қилмади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تُحْشَرُونَ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ أَيُبْصِرُ أَوْ يَرَى بَعْضُنَا عَوْرَةَ بَعْضٍ قَالَ ‏"‏ يَا فُلاَنَةُُ‏:‏ ‏(‏لكلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ ‏)‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَوَاهُ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ أَيْضًا ‏.‏ وَفِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رضى الله عنها ‏.‏

Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн ал-Фазл ривоят қилди, бизга Собит ибн Язид ривоят қилди, у Ҳилол ибн Хаббобдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Сизлар ялангоёқ, яланғоч, суннатсиз ҳолда маҳшар(га) тўпланасизлар,» дедилар. Шунда бир аёл: «Баъзимиз баъзимизнинг авратимизга қарайдими ёки кўрадими?» деди. У: «Эй фалона, «Ўша куни уларнинг ҳар бир кишисига ўзини (бошқалардан) андармон қиладиган иш бор» (деб жавоб бердилар),» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, у Ибн Аббосдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган, уни Саъид ибн Жубайр ҳам ривоят қилган. Бу бобда Оиша (розияллаҳу анҳо)дан ҳам (ривоят) бор.