باب مَنَاقِبِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رضى الله عنه واسمه عبد الله بن عثمان ولقبه عتيق
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْرَأُ إِلَى كُلِّ خَلِيلٍ مِنْ خِلِّهِ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلاً لاَتَّخَذْتُ ابْنَ أَبِي قُحَافَةَ خَلِيلاً وَإِنَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ الزُّبَيْرِ وَابْنِ عَبَّاسٍ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у деди: бизга ас-Саврий хабар берди, Абу Ишоқдан, у Абул-Аҳвасдан, у Абдуллаҳдан (ривоят қилиб), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Мен ҳар бир дўстнинг дўстлигидан воз кечаман. Агар (Аллаҳдан ўзга) бир дўст (халил) тутадиган бўлсам, Ибн Абу Қуҳофани дўст тутардим. Албатта, сизнинг соҳибингиз Аллаҳнинг халилидир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Саид, Абу Ҳурайра, Ибнуз-Зубайр ва Ибн Аббосдан ҳам (ҳадис) бор.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ سَيِّدُنَا وَخَيْرُنَا وَأَحَبُّنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Иброҳим ибн Саид ал-Жавҳарий ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Абу Увайс, Сулаймон ибн Билолдан, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан, у Умар ибн ал-Хаттобдан (ривоят қилди); у деди: Абу Бакр бизнинг саййидимиз, энг яхшимиз ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га энг севимлимиздир. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ أَىُّ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ قَالَتْ أَبُو بَكْرٍ . قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَتْ عُمَرُ . قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَتْ ثُمَّ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ . قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ فَسَكَتَتْ . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Аҳмад ибн Иброҳим ад-Даврақий ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Иброҳим, ал-Журайрийдан, у Абдуллаҳ ибн Шақиқдан (ривоят қилди); у деди: мен Оишага: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан қайсиси у кишига энг севимли эди?» дедим. У: «Абу Бакр,» деди. «Сўнг ким?» дедим. У: «Умар,» деди. «Сўнг ким?» дедим. У: «Сўнг Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ,» деди. «Сўнг ким?» дедим. У сукут қилди. (Абу Исо) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي حَفْصَةَ، وَالأَعْمَشِ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ صُهْبَانَ، وَابْنِ أَبِي لَيْلَى، وَكَثِيرٍ النَّوَّاءِ، كُلِّهِمْ عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَهْلَ الدَّرَجَاتِ الْعُلَى لَيَرَاهُمْ مَنْ تَحْتَهُمْ كَمَا تَرَوْنَ النَّجْمَ الطَّالِعَ فِي أُفُقِ السَّمَاءِ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ مِنْهُمْ وَأَنْعَمَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Фузайл, Солим ибн Абу Ҳафса, ал-Аъмаш, Абдуллаҳ ибн Суҳбон, Ибн Абу Лайла ва Касир ан-Навводан — уларнинг барчаси Атийядан, у Абу Саиддан (ривоят қилди); у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Албатта, олий даражалар аҳлини улардан пастдагилар, худди сиз осмон уфқида кўтарилган юлдузни кўрганингиз каби кўрадилар. Албатта, Абу Бакр ва Умар ўшалардандирлар ва улар яна ҳам неъматландилар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир. Буни Атийядан, у Абу Саиддан бир неча йўл билан ҳам ривоят қилинган.