باب كَيْفَ كَانَ تَطَوُّعُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالنَّهَارِ
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، قَالَ سَأَلْنَا عَلِيًّا عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ النَّهَارِ فَقَالَ إِنَّكُمْ لاَ تُطِيقُونَ ذَاكَ . فَقُلْنَا مَنْ أَطَاقَ ذَاكَ مِنَّا . فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ مِنْ هَا هُنَا كَهَيْئَتِهَا مِنْ هَا هُنَا عِنْدَ الْعَصْرِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَإِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ مِنْ هَا هُنَا كَهَيْئَتِهَا مِنْ هَا هُنَا عِنْدَ الظُّهْرِ صَلَّى أَرْبَعًا وَصَلَّى أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ وَقَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعًا يَفْصِلُ بَيْنَ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ بِالتَّسْلِيمِ عَلَى الْمَلاَئِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَالنَّبِيِّينَ وَالْمُرْسَلِينَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Ваҳб ибн Жарир ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба, Абу Ишоқдан, у Осим ибн Замрадан (ривоят қилди), у деди: «Биз Алидан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг кундузги намозлари ҳақида сўрадик. У: «Сизлар бунга тоқат қила олмайсизлар,» деди. Биз: «Биздан ким бунга тоқат қилса-чи?» дедик. Шунда у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қуёш шу ерда (шарқда) Аср пайтида шу ерда (ғарбда) бўлганидек бўлганда, икки ракат ўқир эдилар; қуёш шу ерда (шарқда) Зуҳр пайтида шу ерда (ғарбда) бўлганидек бўлганда, тўрт ракат ўқир эдилар. Зуҳрдан олдин тўрт ракат ва ундан кейин икки ракат, Асрдан олдин эса тўрт ракат ўқир эдилар; ҳар икки ракат орасини (Аллаҳга) яқин малоикаларга, набийлар ва расулларга ҳамда мўминлар ва мусулмонлардан уларга эргашганларга салом бериш билан ажратар эдилар.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَحْسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي تَطَوُّعِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي النَّهَارِ هَذَا . وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ كَانَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ . وَإِنَّمَا ضَعَّفَهُ عِنْدَنَا وَاللَّهُ أَعْلَمُ لأَنَّهُ لاَ يُرْوَى مِثْلُ هَذَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَنْ عَلِيٍّ . وَعَاصِمُ بْنُ ضَمْرَةَ هُوَ ثِقَةٌ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ . قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ قَالَ سُفْيَانُ كُنَّا نَعْرِفُ فَضْلَ حَدِيثِ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَلَى حَدِيثِ الْحَارِثِ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба, Абу Ишоқдан, у Осим ибн Замрадан, у Алидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳасан ҳадисдир. Ишоқ ибн Иброҳим деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг кундузги нафл намозлари ҳақида ривоят қилинган энг яхши нарса шу (ҳадис)дир. Абдуллаҳ ибн ал-Муборакдан ривоят қилинганки, у бу ҳадисни заиф санар эди. Бизнинг олдимизда — Аллаҳ аълам — уни заиф санаганининг сабаби шуки, бу каби (ҳадис) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фақат шу йўл билан, Осим ибн Замрадан, у Алидан ривоят қилинади. Осим ибн Замра эса баъзи илм аҳли наздида ишончлидир. Алий ибн ал-Мадиний деди: Яҳё ибн Саид ал-Қаттон деди: Суфён деди: «Биз Осим ибн Замра ҳадисининг ал-Ҳорис ҳадисидан афзаллигини билар эдик.»