باب مَا جَاءَ فِي تَقْبِيلِ الْحَجَرِ
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ، قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي أُقَبِّلُكَ وَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلاَ أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُكَ لَمْ أُقَبِّلْكَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Ҳаннод ривоят қилди, бизга Абу Муовия ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Иброҳимдан, у Обис ибн Рабиадан (ривоят қилдики), у деди: мен Умар ибн ал-Хаттобни Ҳажар (Қора тошни) ўпиб, шундай деяётганини кўрдим: «Албатта мен сени ўпаман ва биламанки, сен бир тошсан. Агар мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни сени ўпаётганини кўрмаганимда, сени ўпмаган бўлардим». У деди: бу бобда Абу Бакр ва Ибн Умардан (ҳам ҳадис бор). Абу Исо (Термизий) деди: Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَرَبِيٍّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ عَنِ اسْتِلاَمِ الْحَجَرِ، فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَلِمُهُ وَيُقَبِّلُهُ . فَقَالَ الرَّجُلُ أَرَأَيْتَ إِنْ غُلِبْتُ عَلَيْهِ أَرَأَيْتَ إِنْ زُوحِمْتُ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ اجْعَلْ أَرَأَيْتَ بِالْيَمَنِ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَلِمُهُ وَيُقَبِّلُهُ . قَالَ وَهَذَا هُوَ الزُّبَيْرُ بْنُ عَرَبِيٍّ رَوَى عَنْهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّبَيْرُ بْنُ عَرَبِيٍّ كُوفِيٌّ يُكْنَى أَبَا سَلَمَةَ سَمِعَ مِنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَوَى عَنْهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الأَئِمَّةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ تَقْبِيلَ الْحَجَرِ فَإِنْ لَمْ يُمْكِنْهُ وَلَمْ يَصِلْ إِلَيْهِ اسْتَلَمَهُ بِيَدِهِ وَقَبَّلَ يَدَهُ وَإِنْ لَمْ يَصِلْ إِلَيْهِ اسْتَقْبَلَهُ إِذَا حَاذَى بِهِ وَكَبَّرَ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, у аз-Зубайр ибн Арабийдан (ривоят қилдики): бир киши Ибн Умардан Ҳажар (Қора тош)ни истилом қилиш ҳақида сўради. У: «Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни уни истилом қилаётганини ва ўпаётганини кўрдим,» деди. Ҳалиги киши: «Айтингчи, агар (оломон туфайли) унга ета олмасам? Айтингчи, агар сиқилиб қолсам?» деди. Шунда Ибн Умар: «Айтингчидеган (сўзингни) Яманда қолдир. Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни уни истилом қилаётганини ва ўпаётганини кўрдим,» деди. У деди: бу аз-Зубайр ибн Арабийдир, ундан Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилган. Аз-Зубайр ибн Арабий куфалик бўлиб, куняси Абу Саламадир, Анас ибн Молик ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг бошқа бир неча саҳобаларидан эшитган. Ундан Суфён ас-Саврий ва бошқа бир неча имомлар ривоят қилган. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир, ундан бир неча йўл билан ҳам ривоят қилинган. Аҳли илм наздида амал шунга: улар Ҳажарни ўпишни мустаҳаб кўрадилар. Агар бунинг иложи бўлмаса ва унга ета олмаса, қўли билан истилом қилиб қўлини ўпади. Агар унга (қўл билан ҳам) ета олмаса, унинг рўпарасига келганда унга юзланиб такбир айтади. Бу Шофеъийнинг сўзидир.