Расул соллаллаҳу алайҳи васаллам неча марта ҳаж қилгани

Haj kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ كَمْ حَجَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَجَّ ثَلاَثَ حِجَجٍ حَجَّتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُهَاجِرَ وَحَجَّةً بَعْدَ مَا هَاجَرَ وَمَعَهَا عُمْرَةٌ فَسَاقَ ثَلاَثًا وَسِتِّينَ بَدَنَةً وَجَاءَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ بِبَقِيَّتِهَا فِيهَا جَمَلٌ لأَبِي جَهْلٍ فِي أَنْفِهِ بُرَةٌ مِنْ فِضَّةٍ فَنَحَرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَطُبِخَتْ وَشَرِبَ مِنْ مَرَقِهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ حُبَابٍ ‏.‏ وَرَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فِي كُتُبِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ‏.‏ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَعْرِفْهُ مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَرَأَيْتُهُ لاَ يَعُدُّ هَذَا الْحَدِيثَ مَحْفُوظًا ‏.‏ وَقَالَ إِنَّمَا يُرْوَى عَنِ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ مُجَاهِدٍ مُرْسَلاً ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Абу Зиёд ал-Куфий ривоят қилди: бизга Зайд ибн Ҳубоб, Суфёндан, у Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Жобир ибн Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уч марта ҳаж қилдилар: ҳижратдан олдин икки ҳаж ва ҳижратдан кейин бир ҳаж қилдиларки, у билан бирга Умра ҳам бор эди. Шунда (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам) олтмиш учта туя (қурбонлик) ҳайдаб келдилар, Али эса Ямандан уларнинг қолганини олиб келди, улар орасида Абу Жаҳлнинг бир туяси бор эди, унинг бурнида кумушдан ҳалқа бор эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни сўйиб қурбонлик қилдилар ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳар бир туядан бир бўлакни (олиб пиширишга) буюрдилар, у пиширилди ва уларнинг шўрвасидан ичдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис Суфён ҳадисидан ғарибдир, уни фақат Зайд ибн Ҳубоб ҳадисидан биламиз. Мен Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмонни бу ҳадисни ўз китобларида Абдуллаҳ ибн Абу Зиёддан ривоят қилганини кўрдим. (Абу Исо) деди: мен Муҳаммад (ал-Бухорий)дан бу ҳақда сўрадим, у уни Саврийдан, у Жаъфардан, у отасидан, у Жобирдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (келган) ҳадис сифатида танимади. Мен уни бу ҳадисни маҳфуз (сақланган, ишончли) деб ҳисобламаслигини кўрдим. Ва у деди: бу фақат Саврийдан, у Абу Ишоқдан, у Мужоҳиддан мурсал ҳолда ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ كَمْ حَجَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ وَاعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ عُمْرَةٌ فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَةُ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةٌ مَعَ حَجَّتِهِ وَعُمْرَةُ الْجِعِرَّانَةِ إِذْ قَسَّمَ غَنِيمَةَ حُنَيْنٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَحَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ هُوَ أَبُو حَبِيبٍ الْبَصْرِيُّ هُوَ جَلِيلٌ ثِقَةٌ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ ‏.‏

Бизга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди: бизга Ҳаббон ибн Ҳилол ривоят қилди: бизга Ҳаммом ривоят қилди: бизга Қатода ривоят қилди: у деди: мен Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)га: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) неча марта ҳаж қилдилар?» дедим. У: «Бир марта ҳаж қилдилар ва тўрт марта Умра қилдилар: Зул-қаъдадаги Умра, Ҳудайбия Умраси, ҳажлари билан биргаликдаги Умра ва Ҳунайн ўлжасини тақсимлаганларидаги Жиъррона Умраси,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ҳаббон ибн Ҳилол — у Абу Ҳабиб ал-Басрийдир, у жалил (мартабали) ва сиқа (ишончли) киши бўлиб, уни Яҳё ибн Саид ал-Қаттон ишончли деб тасдиқлаган.