حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ الْمِصْرِيُّ، وَقُتَيْبَةُ، قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْلاً قِبَلَ نَجْدٍ فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ " . قَالَ عِنْدِي يَا مُحَمَّدُ خَيْرٌ إِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ . فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ الْغَدُ ثُمَّ قَالَ لَهُ " مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ " . فَأَعَادَ مِثْلَ هَذَا الْكَلاَمِ فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْغَدِ فَذَكَرَ مِثْلَ هَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ " . فَانْطَلَقَ إِلَى نَخْلٍ قَرِيبٍ مِنَ الْمَسْجِدِ فَاغْتَسَلَ فِيهِ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ . قَالَ عِيسَى أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ وَقَالَ ذَا ذِمٍّ .
Бизга Исо ибн Ҳаммод ал-Мисрий ва Қутайба ривоят қилди; Қутайба деди: бизга Лайс ибн Саъд Саъид ибн Абу Саъиддан ривоят қилдики, у Абу Ҳурайрани айтаётганини эшитди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Нажд томон отлиқлар юбордилар. Улар Бану Ҳанифадан Сумома ибн Усол исмли, Ямома аҳлининг саййиди (каттаси) бўлган бир кишини олиб келдилар ва уни масжид устунларидан бирига боғлаб қўйдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг олдига чиқиб: «Сенда нима (гап) бор, эй Сумома?» дедилар. У: ‹Менде, эй Муҳаммад, яхшилик бор. Агар ўлдирсанг, қони (қасос талаб қилинадиган) кишини ўлдирасан; агар инъом қилсанг (кечирсанг), шукр қилувчига инъом қилган бўласан; агар мол истасанг, сўра, ундан хоҳлаганингча берилади› деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни (шу ҳолда) қолдирдилар, охири эртаси кун бўлганида унга: «Сенда нима бор, эй Сумома?» дедилар. У яна шу гапни қайтарди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни яна қолдирдилар, охири индинга бўлганида у яна шуни айтди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сумомани қўйиб юборинглар» дедилар. У масжидга яқин бир хурмозорга бориб, у ерда ғусл қилди, сўнг масжидга кириб: ‹Гувоҳлик бераманки, Аллаҳдан бошқа илоҳ йўқ ва гувоҳлик бераманки, Муҳаммад Унинг бандаси ва Расулидир› деди. Ва ҳадисни (охиригача) келтирди. Исо деди: Бизга Лайс хабар берди ва у ‹зо зимм (зимма эгаси)› деди.