حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْلاً قِبَلَ نَجْدٍ، فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ، فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ، فَخَرَجَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ". فَقَالَ عِنْدِي خَيْرٌ يَا مُحَمَّدُ، إِنْ تَقْتُلْنِي تَقْتُلْ ذَا دَمٍ، وَإِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ، وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ مِنْهُ مَا شِئْتَ. حَتَّى كَانَ الْغَدُ ثُمَّ قَالَ لَهُ " مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ". قَالَ مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ. فَتَرَكَهُ حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْغَدِ، فَقَالَ " مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ". فَقَالَ عِنْدِي مَا قُلْتُ لَكَ. فَقَالَ " أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ "، فَانْطَلَقَ إِلَى نَخْلٍ قَرِيبٍ مِنَ الْمَسْجِدِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ مَا كَانَ عَلَى الأَرْضِ وَجْهٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ وَجْهِكَ، فَقَدْ أَصْبَحَ وَجْهُكَ أَحَبَّ الْوُجُوهِ إِلَىَّ، وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ دِينٍ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ دِينِكَ، فَأَصْبَحَ دِينُكَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَىَّ، وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ بَلَدٍ أَبْغَضُ إِلَىَّ مِنْ بَلَدِكَ، فَأَصْبَحَ بَلَدُكَ أَحَبَّ الْبِلاَدِ إِلَىَّ، وَإِنَّ خَيْلَكَ أَخَذَتْنِي وَأَنَا أُرِيدُ الْعُمْرَةَ، فَمَاذَا تَرَى فَبَشَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَمِرَ، فَلَمَّا قَدِمَ مَكَّةَ قَالَ لَهُ قَائِلٌ صَبَوْتَ. قَالَ لاَ، وَلَكِنْ أَسْلَمْتُ مَعَ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَلاَ وَاللَّهِ لاَ يَأْتِيكُمْ مِنَ الْيَمَامَةِ حَبَّةُ حِنْطَةٍ حَتَّى يَأْذَنَ فِيهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم.
Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди, Лайс бизга айтди, деди: Саид ибн Абу Саид менга айтди, у Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан эшитди: У айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Нажд томонга отлиқлар юборди. Улар Бану Ҳанифадан Сумома ибн Усол деб аталадиган бир кишини олиб келдилар. Уни масжид устунларидан бирига боғладилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг олдига чиқиб деди: «Сенда нима бор (қандай фикрдасан), эй Сумома?» У деди: «Менде яхшилик бор, эй Муҳаммад. Агар мени ўлдирсанг, қонли (қасос талаб қиладиган) бировни ўлдирасан. Агар инъом қилсанг (кечирсанг), шукр қилувчига инъом қиласан. Агар мол истасанг, ундан хоҳлаганингча сўра.» То эртаси кун бўлгунча (уни қолдирди). Кейин унга деди: «Сенда нима бор, эй Сумома?» У деди: «Мен сенга айтган нарса: агар инъом қилсанг, шукр қилувчига инъом қиласан.» У уни қолдирди, то эртаси кундан кейин (учинчи кун) бўлгунча. У деди: «Сенда нима бор, эй Сумома?» У деди: «Менде сенга айтган нарса бор.» У деди: «Сумомани қўйиб юборинглар.» У масжидга яқин бир хурмозорга бориб, ғусл қилди, кейин масжидга кириб деди: «Ашҳаду алло илаҳа иллаллаҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллаҳ. Эй Муҳаммад, валлаҳи, ер юзида менга сенинг юзингдан кўра ёмон кўриладиган юз йўқ эди, энди сенинг юзинг менга энг севимли юз бўлиб қолди. Валлаҳи, менга сенинг дийнингдан кўра ёмон кўриладиган дийн йўқ эди, энди сенинг дийнинг менга энг севимли дийн бўлди. Валлаҳи, менга сенинг шаҳрингдан кўра ёмон кўриладиган шаҳар йўқ эди, энди сенинг шаҳринг менга энг севимли шаҳар бўлди. Сенинг отлиқларинг мени, мен умрани хоҳлаб турганимда, ушлаб олди. Энди нима дейсан?» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга хушхабар берди ва умра қилишни буюрди. У Маккага келганда, унга бир киши деди: «(Дийнингдан) чиқиб кетдингми (сабаъ?)» У деди: «Йўқ, лекин мен Муҳаммад Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Ислом келтирдим. Йўқ, валлаҳи, Ямамадан сизларга бир дона буғдой ҳам келмайди, то Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга изн бермагунча.»