حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى بِيعُوا الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الْبُرَّ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الشَّعِيرَ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَبِلاَلٍ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ عُبَادَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْحَدِيثَ وَزَادَ فِيهِ قَالَ خَالِدٌ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ " بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ " فَذَكَرَ الْحَدِيثَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَرَوْنَ أَنْ يُبَاعَ الْبُرُّ بِالْبُرِّ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَإِذَا اخْتَلَفَ الأَصْنَافُ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يُبَاعَ مُتَفَاضِلاً إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ . وَهَذَا قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ قَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " بِيعُوا الشَّعِيرَ بِالْبُرِّ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تُبَاعَ الْحِنْطَةُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн ал-Муборак ривоят қилди, бизга Суфён Холид ал-Ҳаззодан, у Абу Қилобадан, у Абул-Ашъасдан, у Убода ибн ас-Сомитдан (розияллаҳу анҳу), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан хабар берди. У (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Олтин олтинга тенг-баб-тенг, кумуш кумушга тенг-баб-тенг, хурмо хурмога тенг-баб-тенг, буғдой буғдойга тенг-баб-тенг, туз тузга тенг-баб-тенг, арпа арпага тенг-баб-тенг (сотилади). Ким зиёда қилса ёки зиёда олса, демак у рибо (судхўрлик) қилди. Олтинни кумушга хоҳлаганингизча қўлдан-қўлга сотинг, буғдойни хурмога хоҳлаганингизча қўлдан-қўлга сотинг, арпани хурмога хоҳлаганингизча қўлдан-қўлга сотинг,» дедилар. У (рови) деди: Бу бобда Абу Саиддан, Абу Ҳурайрадан, Билол ва Анасдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Убоданинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Баъзилар бу ҳадисни Холиддан шу иснод билан ривоят қилиб: «Буғдойни арпага хоҳлаганингизча қўлдан-қўлга сотинг,» деб келтирганлар. Баъзилар эса бу ҳадисни Холиддан, у Абу Қилобадан, у Абул-Ашъасдан, у Убодадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилиб, унда зиёда қилганлар: Холид деди: Абу Қилоба деди: «Буғдойни арпага хоҳлаганингизча сотинг,» — сўнг ҳадисни зикр қилди. Илм аҳли ҳузурида амал шунга биноандир: улар буғдойни буғдойга фақат тенг-баб-тенг, арпани арпага фақат тенг-баб-тенг сотилишидан бошқасини жоиз кўрмайдилар. Турлар ҳар хил бўлганда эса, қўлдан-қўлга (нақд) бўлса, ортиқча (бир томони кўпроқ) сотилишида зиён йўқ. Бу Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобалари ва бошқа илм аҳлининг кўпчилигининг сўзидир, ҳамда Суфён ас-Саврий, Шофеи, Аҳмад ва Исъҳоқнинг сўзидир. Шофеи деди: Бундаги ҳужжат Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Арпани буғдойга хоҳлаганингизча қўлдан-қўлга сотинг,» деган сўзларидир. Абу Исо (Термизий) деди: Илм аҳлидан бир қавм буғдойни арпага фақат тенг-баб-тенг бўлмагунча сотишни макруҳ кўрдилар. Бу Молик ибн Анаснинг сўзидир, лекин биринчи сўз (қараш) саҳиҳроқдир.