حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الآخَرَ حَدَّثَنَا " أَنَّ الأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنَ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ " . ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الأَمَانَةِ فَقَالَ " يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ نَوْمَةً فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَتْ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ " . ثُمَّ أَخَذَ حَصَاةً فَدَحْرَجَهَا عَلَى رِجْلِهِ قَالَ " فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لاَ يَكَادُ أَحَدُهُمْ يُؤَدِّي الأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلاَنٍ رَجُلاً أَمِينًا وَحَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ وَأَظْرَفَهُ وَأَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ " . قَالَ وَلَقَدْ أَتَى عَلَىَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيُّكُمْ بَايَعْتُ فِيهِ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَىَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ يَهُودِيًّا أَوْ نَصْرَانِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَىَّ سَاعِيهِ فَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلاَّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Ҳаннод ривоят қилди, бизга Абу Муовия ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Зайд ибн Ваҳбдан, у Ҳузайфа ибн ал-Ямондан (ривоят қилиб айтдики): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга икки ҳадис ривоят қилдилар. Улардан бирини мен кўрдим ва иккинчисини кутяпман. У бизга: «Албатта омонат кишиларнинг қалблари тубига тушди. Сўнг Қуръан нозил бўлди, шунда улар Қуръандан билдилар ва суннатдан билдилар,» деб ривоят қилдилар. Сўнг бизга омонатнинг кўтарилиши ҳақида ривоят қилиб: «Киши бир уйқу ухлайди, шунда омонат унинг қалбидан тортиб олинади ва унинг изи хира доғ каби қолади. Сўнг яна бир уйқу ухлайди, шунда омонат унинг қалбидан тортиб олинади ва унинг изи қабариқ (сувчак) каби қолади — гўё чўғни оёғингга думалатиб юборсанг-у, у қабариб, шишиб турганини кўрасан, аммо унинг ичида ҳеч нарса йўқ,» дедилар. Сўнг тош олиб, уни оёғида думалатдилар ва: «Шунда инсонлар шу ҳолга келадилар: улар ўзаро савдо-сотиқ қиладилар, бироқ улардан деярли ҳеч бири омонатни адо этмайди. Ҳатто: «Фалон қабилада ишончли (омонатли) бир киши бор экан,» дейилади ва кишига: «У қанчалик кучли, зийрак ва ақлли!» деб айтилади — ҳолбуки, унинг қалбида хардал донаси миқдорича ҳам иймон йўқ,» дедилар. У (Ҳузайфа) деди: Менга шундай бир замон келдики, мен сизларнинг қайсингиз билан савдо қилишимга парво қилмасдим: агар у мусулмон бўлса, дини уни менга (ҳақимни) қайтаришга ундар эди; агар у яҳудий ёки насроний бўлса, унинг амалдори (волиси) уни менга қайтаришга мажбур қилар эди. Аммо бугун мен сизлардан фақат фалон ва фалон билангина савдо қиламан. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.