حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ وَقَالَ " لاَ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يَتَقَدَّمَ الضَّعَفَةُ مِنَ الْمُزْدَلِفَةِ بِلَيْلٍ يَصِيرُونَ إِلَى مِنًى . وَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ لاَ يَرْمُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ . وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي أَنْ يَرْمُوا بِلَيْلٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ لاَ يَرْمُونَ . وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ . . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثَقَلٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ . وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُشَاشٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُشَاشٌ وَزَادَ فِيهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ . وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ . وَمُشَاشٌ بَصْرِيٌّ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Вакииъ ривоят қилди, ал-Масъудийдан, у ал-Ҳакамдан, у Миқсамдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) аҳлларидан заифларни (аввал) жўнатдилар ва: «Қуёш чиққунча Жамрани тошбўрон қилманглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли ҳузурида амал шу ҳадисга (кўра)дир: улар заифларнинг Муздалифадан кечаси (олдин) жўнаб, Минога боришларида зарар йўқ деб (билганлар). Аксар илм аҳли Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳадисига (кўра) улар қуёш чиққунча тошбўрон қилмайдилар (деганлар). Баъзи илм аҳли кечаси тошбўрон қилишга рухсат берган. Амал эса Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳадисига (кўра) улар (кечаси) тошбўрон қилмайдилар. Бу Саврий ва Шофиъийнинг сўзидир. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Аббоснинг «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени юк (тоқл) билан юбордилар» деган ҳадиси саҳиҳдир; ундан бир неча йўл билан ривоят қилинган. Шуъба бу ҳадисни Мушошдан, у Атодан, у Ибн Аббосдан, у ал-Фазл ибн Аббосдан ривоят қилиб: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) аҳлларидан заифларни кечаси Жамъдан (Муздалифадан олдин) жўнатдилар, деган. Бу хато ҳадисдир; бунда Мушош хато қилиб, «ал-Фазл ибн Аббосдан» (деган зиёдани) қўшган. Ибн Журайж ва бошқалар бу ҳадисни Атодан, у Ибн Аббосдан ривоят қилиб, унда «ал-Фазл ибн Аббосдан» (деб) зикр қилмаганлар. Мушош — басралик бўлиб, Шуъба ундан ривоят қилган.