حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ مَا كَتَبْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ الْقُرْآنَ وَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ . قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمَدِينَةُ حَرَامٌ مَا بَيْنَ عَائِرٍ إِلَى ثَوْرٍ فَمَنْ أَحْدَثَ حَدَثًا أَوْ آوَى مُحْدِثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ عَدْلٌ وَلاَ صَرْفٌ وَذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ عَدْلٌ وَلاَ صَرْفٌ وَمَنْ وَالَى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ عَدْلٌ وَلاَ صَرْفٌ " .
Бизга Муҳаммад ибн Касир ривоят қилди, бизга Суфён Аъмашдан, у Иброҳим ат-Таймийдан, у отасидан, у Алий розияллаҳу анҳудан хабар берди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан Қуръан ва мана бу саҳифадагидан бошқа нарсани ёзиб олмадик. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мадина ҳаром — Оир билан Савр ўртасидаги жой. Ким унда бидъат чиқарса ёки бидъатчига бошпана берса, унга Аллаҳнинг, малоикаларнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин. Ундан на фидя, на (бошқа) ибодат қабул қилинмайди. Мусулмонларнинг зиммаси (аҳди) бирдир, уни уларнинг энг пасти ҳам адо этади. Ким мусулмоннинг омонлигини бузса, унга Аллаҳнинг, малоикаларнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин, ундан на фидя, на (бошқа) ибодат қабул қилинмайди. Ким ўз хожаларининг изнисиз бирор қавмни ўзига (вали) тутса, унга Аллаҳнинг, малоикаларнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин, ундан на фидя, на (бошқа) ибодат қабул қилинмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - فِي هَذِهِ الْقِصَّةِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُخْتَلَى خَلاَهَا وَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهَا وَلاَ تُلْتَقَطُ لُقَطَتُهَا إِلاَّ لِمَنْ أَشَادَ بِهَا وَلاَ يَصْلُحُ لِرَجُلٍ أَنْ يَحْمِلَ فِيهَا السِّلاَحَ لِقِتَالٍ وَلاَ يَصْلُحُ أَنْ يُقْطَعَ مِنْهَا شَجَرَةٌ إِلاَّ أَنْ يَعْلِفَ رَجُلٌ بَعِيرَهُ " .
Бизга Ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Абдуссамад ривоят қилди, бизга Ҳаммом ривоят қилди, бизга Қатода Абу Ҳассондан, у Алий розияллаҳу анҳудан шу қиссада Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У: «Унинг майсаси юлинмайди, ови қочирилмайди, топилмаси фақат уни эълон қилувчи учунгина олинади. Бир кишига унда жанг учун қурол кўтариши тўғри келмайди, ундан бирор дарахтни кесиши ҳам тўғри келмайди, фақат бир киши туясини боқиши (учун юмшоқ барг олиши) мустасно», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ الْحُبَابِ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كِنَانَةَ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ حَمَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلَّ نَاحِيَةٍ مِنَ الْمَدِينَةِ بَرِيدًا بَرِيدًا لاَ يُخْبَطُ شَجَرُهُ وَلاَ يُعْضَدُ إِلاَّ مَا يُسَاقُ بِهِ الْجَمَلُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Ало ривоят қилдики, Зайд ибн ал-Ҳубоб уларга ривоят қилган: Бизга Сулаймон ибн Кинона — Усмон ибн Аффоннинг озод қилинган қули — ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Абу Суфён Адийй ибн Зайддан хабар берди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Мадинанинг ҳар бир томонидан бир барид-бир баридни (қўриқ деб) ҳимояга олдилар — унинг дарахти қоқилмайди ва кесилмайди, фақат туяни ҳайдаш учун (керакли нарса) мустасно.
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ - حَدَّثَنِي يَعْلَى بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ رَأَيْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ أَخَذَ رَجُلاً يَصِيدُ فِي حَرَمِ الْمَدِينَةِ الَّذِي حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَبَهُ ثِيَابَهُ فَجَاءَ مَوَالِيهِ فَكَلَّمُوهُ فِيهِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَرَّمَ هَذَا الْحَرَمَ وَقَالَ " مَنْ وَجَدَ أَحَدًا يَصِيدُ فِيهِ فَلْيَسْلُبْهُ ثِيَابَهُ " . فَلاَ أَرُدُّ عَلَيْكُمْ طُعْمَةً أَطْعَمَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ إِنْ شِئْتُمْ دَفَعْتُ إِلَيْكُمْ ثَمَنَهُ .
Бизга Абу Салама ривоят қилди, бизга Жарир — яъни ибн Ҳозим — ривоят қилди, менга Яъло ибн Ҳаким Сулаймон ибн Абу Абдуллаҳдан ривоят қилди. У деди: Мен Саъд ибн Абу Ваққоснинг, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳаром қилган Мадина ҳарамида ов қилаётган бир кишини ушлаб, кийимларини тортиб олганини кўрдим. Унинг хожалари келиб, у ҳақида унга гапирдилар. Шунда у: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бу ҳарамни ҳаром қилдилар ва: ‹Ким бунда ов қилаётган бировни топса, унинг кийимларини тортиб олсин›, дедилар. Шу боис мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга ато қилган ризқни сизларга қайтармайман, лекин хоҳласангиз унинг баҳосини сизларга тўлаб бераман», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ صَالِحٍ، مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ مَوْلًى، لِسَعْدٍ أَنَّ سَعْدًا، وَجَدَ عَبِيدًا مِنْ عَبِيدِ الْمَدِينَةِ يَقْطَعُونَ مِنْ شَجَرِ الْمَدِينَةِ فَأَخَذَ مَتَاعَهُمْ وَقَالَ - يَعْنِي لِمَوَالِيهِمْ - سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى أَنْ يُقْطَعَ مِنْ شَجَرِ الْمَدِينَةِ شَىْءٌ وَقَالَ " مَنْ قَطَعَ مِنْهُ شَيْئًا فَلِمَنْ أَخَذَهُ سَلَبُهُ " .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Ибн Абу Зиъб Солиҳ — Тавъаманинг озод қилинган қули — дан, у Саъднинг бир озод қилинган қулидан ривоят қилдики, Саъд Мадина қулларидан баъзиларини Мадина дарахтларини кесаётганини топиб, уларнинг ашёларини олиб қўйди ва — яъни уларнинг хожаларига — деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Мадина дарахтидан бирор нарса кесишни ман қилаётганларини эшитдим ва: «Ким ундан бирор нарса кесса, уни олган киши учун унинг ўлжаси (кийим-ашёси)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَفْصٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، أَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ الْحَارِثِ الْجُهَنِيُّ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُخْبَطُ وَلاَ يُعْضَدُ حِمَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ يُهَشُّ هَشًّا رَفِيقًا " .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳафс Абу Абдурраҳмон ал-Қаттон ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Холид ривоят қилди, менга Хорижа ибн ал-Ҳорис ал-Жуҳаний хабар берди, менга отам Жобир ибн Абдуллаҳдан хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг қўриғи қоқилмайди ва кесилмайди, лекин юмшоқлик билан (барглари) қоқиб олинади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنِ ابْنِ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْتِي قُبَاءً مَاشِيًا وَرَاكِبًا زَادَ ابْنُ نُمَيْرٍ وَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё ривоят қилди, (ҳ) бизга Усмон ибн Абу Шайба ҳам ривоят қилди, у Ибн Нумайрдан, у Убайдуллаҳдан, у Нофедан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Қубога гоҳ пиёда, гоҳ уловда келар эдилар. Ибн Нумайр қўшимча қилди: «Ва икки ракат намоз ўқир эдилар.»