باب قَوْلِهِ تَعَالَى { لاَ يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ }
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - قَالَ الشَّيْبَانِيُّ وَذَكَرَهُ عَطَاءٌ أَبُو الْحَسَنِ السُّوَائِيُّ وَلاَ أَظُنُّهُ إِلاَّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - فِي هَذِهِ الآيَةِ { لاَ يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ } قَالَ كَانَ الرَّجُلُ إِذَا مَاتَ كَانَ أَوْلِيَاؤُهُ أَحَقَّ بِامْرَأَتِهِ مِنْ وَلِيِّ نَفْسِهَا إِنْ شَاءَ بَعْضُهُمْ زَوَّجَهَا أَوْ زَوَّجُوهَا وَإِنْ شَاءُوا لَمْ يُزَوِّجُوهَا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي ذَلِكَ .
Бизга Аҳмад ибн Маниъ ривоят қилди, бизга Асбот ибн Муҳаммад ривоят қилди, бизга аш-Шайбоний Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди — аш-Шайбоний деди: уни Ато Абул-Ҳасан ас-Сувоий ҳам зикр қилди ва мен уни фақат Ибн Аббосдан деб ўйлайман — ушбу оят ҳақида: ‹Аёлларни мажбуран мерос қилиб олишингиз ва... уларга тўсқинлик қилишингиз сизларга ҳалол эмас› (деганда) у деди: Киши вафот этганда, унинг валийлари (яқинлари) унинг хотини устида ўзининг (аёлнинг) валийсидан ҳақлироқ бўлардилар; агар улардан бири хоҳласа унга уйланарди ёки уни (бошқасига) уйлантирардилар, агар хоҳламасалар уни уйлантирмасдилар. Бас, шу ҳақида ушбу оят нозил бўлди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ { لاَ يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلاَّ أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ } وَذَلِكَ أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَرِثُ امْرَأَةَ ذِي قَرَابَتِهِ فَيَعْضُلُهَا حَتَّى تَمُوتَ أَوْ تَرُدَّ إِلَيْهِ صَدَاقَهَا فَأَحْكَمَ اللَّهُ عَنْ ذَلِكَ وَنَهَى عَنْ ذَلِكَ .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Собит ал-Марвазий ривоят қилди, менга Алий ибн Ҳусайн ибн Воқид отасидан, у Язид ан-Наҳвийдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: ‹Аёлларни мажбуран мерос қилиб олишингиз ва — уларга берган нарсангизнинг баъзисини олиб қўйиш учун — уларга тўсқинлик қилишингиз сизларга ҳалол эмас; фақат улар очиқ фаҳш иш қилсаларгина (бошқа)›. Бу шунинг учунки, киши қариндошининг хотинини мерос қилиб оларди ва у (аёл) ўлгунча ёки унга маҳрини қайтаргунча унга тўсқинлик қиларди. Бас, Аллаҳ бу ҳақда ҳукм чиқарди ва ундан қайтарди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ شَبُّويَةَ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، مَوْلَى عُمَرَ عَنِ الضَّحَّاكِ، بِمَعْنَاهُ قَالَ فَوَعَظَ اللَّهُ ذَلِكَ .
Бизга Аҳмад ибн Шаббуя ал-Марвазий ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Усмон Исо ибн Убайддан, у Убайдуллаҳ — Умарнинг озод қилгани — дан, у аз-Заҳҳокдан шу маънода ривоят қилди. У деди: Бас, Аллаҳ у ҳақда насиҳат қилди.