حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ مُوسَى أَبُو صَالِحٍ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ صَيْفِيٍّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ، قَالَ كَتَبَ نَجْدَةُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ كَذَا، وَكَذَا، وَذَكَرَ، أَشْيَاءَ وَعَنِ الْمَمْلُوكِ، أَلَهُ فِي الْفَىْءِ شَىْءٌ وَعَنِ النِّسَاءِ، هَلْ كُنَّ يَخْرُجْنَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهَلْ لَهُنَّ نَصِيبٌ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَوْلاَ أَنْ يَأْتِيَ أُحْمُوقَةً مَا كَتَبْتُ إِلَيْهِ أَمَّا الْمَمْلُوكُ فَكَانَ يُحْذَى وَأَمَّا النِّسَاءُ فَقَدْ كُنَّ يُدَاوِينَ الْجَرْحَى وَيَسْقِينَ الْمَاءَ .
Бизга Маҳбуб ибн Мусо Абу Солиҳ ривоят қилди, бизга Абу Исъҳоқ ал-Фазорий Зоидадан, у Аъмашдан, у ал-Мухтор ибн Сайфийдан, у Язид ибн Ҳурмуздан ривоят қилди, у деди: Нажда Ибн Аббосга мактуб ёзиб, ундан у-бу нарсалар ҳақида сўради ва бир неча нарсаларни зикр қилди: қул ҳақида — унга файъдан (уруш сармоясидан) бирор нарса борми, аёллар ҳақида — улар Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга жангга чиқармидилар ва уларга улуш борми? Ибн Аббос деди: Агар у аҳмоқлик қилиб қўйишидан қўрқмаганимда, унга ёзмаган бўлардим. Қулга келсак, унга (ғаниматдан бироз) бериларди. Аёлларга келсак, улар ярадорларни даволар ва сув тутар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، - يَعْنِي الْوَهْبِيَّ - حَدَّثَنَا ابْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، وَالزُّهْرِيُّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ، قَالَ كَتَبَ نَجْدَةُ الْحَرُورِيُّ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنِ النِّسَاءِ، هَلْ كُنَّ يَشْهَدْنَ الْحَرْبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهَلْ كَانَ يُضْرَبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ قَالَ فَأَنَا كَتَبْتُ كِتَابَ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَى نَجْدَةَ قَدْ كُنَّ يَحْضُرْنَ الْحَرْبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَّا أَنْ يُضْرَبَ لَهُنَّ بِسَهْمٍ فَلاَ وَقَدْ كَانَ يُرْضَخُ لَهُنَّ .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, деди: Бизга Аҳмад ибн Холид — яъни ал-Ваҳбий — ривоят қилди, бизга Ибн Исъҳоқ Абу Жаъфардан ва Зуҳрийдан, у Язид ибн Ҳурмуздан ривоят қилди, у деди: Нажда ал-Ҳарурий Ибн Аббосга мактуб ёзиб, ундан аёллар ҳақида сўради: улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга урушда ҳозир бўлармидилар ва уларга улуш ажратилармиди? У деди: Ибн Аббоснинг Наждага ёзган мактубини мен ёздим: Улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга урушда ҳозир бўлар эдилар, аммо уларга улуш ажратилишига келсак — йўқ, лекин уларга (ғаниматдан бироз) берилар эди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ، وَغَيْرُهُ، أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ حَدَّثَنَا رَافِعُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ زِيَادٍ، حَدَّثَنِي حَشْرَجُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ أَبِيهِ، أَنَّهَا خَرَجَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ خَيْبَرَ سَادِسَ سِتِّ نِسْوَةٍ فَبَلَغَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ إِلَيْنَا فَجِئْنَا فَرَأَيْنَا فِيهِ الْغَضَبَ فَقَالَ " مَعَ مَنْ خَرَجْتُنَّ وَبِإِذْنِ مَنْ خَرَجْتُنَّ " . فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ خَرَجْنَا نَغْزِلُ الشَّعَرَ وَنُعِينُ بِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَعَنَا دَوَاءُ الْجَرْحَى وَنُنَاوِلُ السِّهَامَ وَنَسْقِي السَّوِيقَ فَقَالَ " قُمْنَ " حَتَّى إِذَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ خَيْبَرَ أَسْهَمَ لَنَا كَمَا أَسْهَمَ لِلرِّجَالِ . قَالَ فَقُلْتُ لَهَا يَا جَدَّةُ وَمَا كَانَ ذَلِكَ قَالَتْ تَمْرًا .
Бизга Иброҳим ибн Саъийд ва бошқалар ривоят қилди, бизга Зайд ибн ал-Ҳубоб хабар берди, деди: Бизга Рофиъ ибн Салама ибн Зиёд ривоят қилди, менга Ҳашраж ибн Зиёд ўзининг бувиси — отасининг онасидан ривоят қилди: У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга Хайбар ғазотида олти аёлнинг олтинчиси бўлиб чиқди. Бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга етиб борди, у зот бизга киши юбордилар, биз келдик. Биз у зотда ғазабни кўрдик. У зот: «Ким билан чиқдингиз ва кимнинг изни билан чиқдингиз?» дедилар. Биз: «Эй Аллаҳнинг Расули, биз жун йигирмоқ ва у билан Аллаҳ йўлида ёрдам бермоқ учун чиқдик, биз билан ярадорлар учун дори бор, биз ўқларни узатамиз ва савуқ (талқон) ичирамиз» дедик. У зот: «Туринглар» дедилар. Аллаҳ у зотга Хайбарни фатҳ қилиб берганида, у зот бизга ҳам эркакларга ажратганидек улуш ажратдилар. Рови айтди: Мен унга: «Эй буви, у нима эди?» дедим. У: «Хурмо» деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرٌ، مَوْلَى آبِي اللَّحْمِ قَالَ شَهِدْتُ خَيْبَرَ مَعَ سَادَتِي فَكَلَّمُوا فِيَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِي فَقُلِّدْتُ سَيْفًا فَإِذَا أَنَا أَجُرُّهُ فَأُخْبِرَ أَنِّي مَمْلُوكٌ فَأَمَرَ لِي بِشَىْءٍ مِنْ خُرْثِيِّ الْمَتَاعِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مَعْنَاهُ أَنَّهُ لَمْ يُسْهِمْ لَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ أَبُو عُبَيْدٍ كَانَ حَرَّمَ اللَّحْمَ عَلَى نَفْسِهِ فَسُمِّيَ آبِي اللَّحْمِ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Бишр — яъни Ибн ал-Муфаззал — Муҳаммад ибн Зайддан ривоят қилди, у деди: Менга Умайр — Оби ал-Лаҳмнинг озод қилган қули — ривоят қилди, у деди: Мен Хайбарда хожаларим билан ҳозир бўлдим. Улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга мен ҳақимда гапиришди. У зот мен ҳақимда буюрдилар ва менга қилич осилди, мен уни судрар эдим. Сўнг у зотга мен қул эканлигим хабар берилди. Шунда у зот менга уй-рўзғор буюмларидан бирор нарса беришни буюрдилар. Абу Довуд деди: Бунинг маъноси — у зот унга улуш ажратмадилар. Абу Довуд деди: Абу Убайд деди: У гўштни ўзига ҳаром қилган эди, шунинг учун «Оби ал-Лаҳм» (гўштдан воз кечгувчи) деб номланган.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنْتُ أَمِيحُ أَصْحَابِي الْمَاءَ يَوْمَ بَدْرٍ .
Бизга Саъийд ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абу Муовия Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан ривоят қилди, у деди: Мен Бадр куни шерикларимга сув тортиб берар эдим.