حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ الأَوْدِيِّ، عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ الأَوْدِيِّ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ وَسَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ فَسَأَلَهُمَا عَنِ ابْنَةٍ وَابْنَةِ ابْنٍ وَأُخْتٍ، لأَبٍ وَأُمٍّ فَقَالاَ لاِبْنَتِهِ النِّصْفُ وَلِلأُخْتِ مِنَ الأَبِ وَالأُمِّ النِّصْفُ وَلَمْ يُوَرِّثَا ابْنَةَ الاِبْنِ شَيْئًا وَأْتِ ابْنَ مَسْعُودٍ فَإِنَّهُ سَيُتَابِعُنَا فَأَتَاهُ الرَّجُلُ فَسَأَلَهُ وَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ لَقَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ وَلَكِنِّي سَأَقْضِي فِيهَا بِقَضَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لاِبْنَتِهِ النِّصْفُ وَلاِبْنَةِ الاِبْنِ سَهْمٌ تَكْمِلَةُ الثُّلُثَيْنِ وَمَا بَقِيَ فَلِلأُخْتِ مِنَ الأَبِ وَالأُمِّ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Омир ибн Зуроро ривоят қилди, бизга Алий ибн Мушир Аъмашдан, у Абу Қайс ал-Авдийдан, у Ҳузайл ибн Шураҳбил ал-Авдийдан ривоят қилди, деди: Бир киши Абу Мусо ал-Ашъарий ва Салмон ибн Робиъа олдига келиб, улардан қиз, ўғилнинг қизи ва ота-она бир опа-сингил ҳақида сўради. Иккаласи: «Қизга ярми, ота-она бир опа-сингилга ярми» дедилар ва ўғилнинг қизига ҳеч нарса мерос қолдирмадилар ва: «Ибн Масъудга бор, у албатта бизга эргашади» дедилар. Ҳалиги киши унинг олдига келиб, сўради ва уларнинг сўзини хабар берди. У: «Ундай бўлса мен албатта адашибман ва тўғри йўл топганлардан эмасман. Лекин мен бу ҳақда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳукмлари билан ҳукм қиламан: қизга ярми, ўғилнинг қизига учдан иккини тўлдириш учун улуш, қолгани эса ота-она бир опа-сингилга» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى جِئْنَا امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ فِي الأَسْوَاقِ فَجَاءَتِ الْمَرْأَةُ بِابْنَتَيْنِ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَاتَانِ بِنْتَا ثَابِتِ بْنِ قَيْسٍ قُتِلَ مَعَكَ يَوْمَ أُحُدٍ وَقَدِ اسْتَفَاءَ عَمُّهُمَا مَالَهُمَا وَمِيرَاثَهُمَا كُلَّهُ فَلَمْ يَدَعْ لَهُمَا مَالاً إِلاَّ أَخَذَهُ فَمَا تَرَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَوَاللَّهِ لاَ تُنْكَحَانِ أَبَدًا إِلاَّ وَلَهُمَا مَالٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَقْضِي اللَّهُ فِي ذَلِكَ " . قَالَ وَنَزَلَتْ سُورَةُ النِّسَاءِ { يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلاَدِكُمْ } الآيَةَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ادْعُوا لِيَ الْمَرْأَةَ وَصَاحِبَهَا " . فَقَالَ لِعَمِّهِمَا " أَعْطِهِمَا الثُّلُثَيْنِ وَأَعْطِ أُمَّهُمَا الثُّمُنَ وَمَا بَقِيَ فَلَكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَخْطَأَ بِشْرٌ فِيهِ إِنَّمَا هُمَا ابْنَتَا سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ وَثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ قُتِلَ يَوْمَ الْيَمَامَةِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Бишр ибн Муфаззал, бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Ақил Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди, деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан чиқдик, токи бозорларда ансорлардан бўлган бир аёлнинг олдига келдик. Аёл ўзининг икки қизини олиб келиб деди: «Эй Аллаҳнинг Расули, булар Собит ибн Қайснинг икки қизидир, у Уҳуд куни сен билан бирга ўлдирилган. Уларнинг амакиси уларнинг бутун молини ва меросини олиб қўйди, уларга ҳеч мол қолдирмай ҳаммасини олди. Буни қандай кўрасиз, эй Аллаҳнинг Расули? Валлаҳи, уларнинг моли бўлмаса, ҳеч қачон турмушга чиқмайдилар.» Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Аллаҳ бу ҳақда ҳукм қилади» деди. Сўнг Нисо сураси нозил бўлди: «Аллаҳ сизга фарзандларингиз ҳақида васият қилади» деган оят. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Менга у аёлни ва унинг шеригини чақиринглар» деди. Ва уларнинг амакисига: «Уларга учдан иккини бер, оналарига саккиздан бирини бер, қолгани эса сенга» деди. Абу Довуд деди: Бишр бунда хато қилди, улар Саъд ибн Робиънинг икки қизидир, Собит ибн Қайс эса Ямома куни ўлдирилган.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، وَغَيْرُهُ، مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ امْرَأَةَ، سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ سَعْدًا هَلَكَ وَتَرَكَ ابْنَتَيْنِ . وَسَاقَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا هُوَ الصَّوَابُ .
Бизга Ибн Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб, менга Довуд ибн Қайс ва илм аҳлидан бошқалар Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан хабар берди: Саъд ибн Робиънинг хотини деди: «Эй Аллаҳнинг Расули, Саъд ҳалок бўлди ва икки қиз қолдирди.» Ва шунга ўхшаш давом эттирди. Абу Довуд деди: Ва бу тўғридир.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنِي أَبُو حَسَّانَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ، وَرَّثَ أُخْتًا وَابْنَةً فَجَعَلَ لِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا النِّصْفَ وَهُوَ بِالْيَمَنِ وَنَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ حَىٌّ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Абон, бизга Қатода, менга Абу Ҳассон Асвад ибн Язиддан ривоят қилди: Муъоз ибн Жабал опа-сингил ва қизга мерос бўлиб берди ва уларнинг ҳар бирига ярмини қилди, у Яманда эди, Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам эса ўша кунда тирик эдилар.