Уни овоз чиқариб ўқиганлар

Namoz kitobi · 3 ҳадис

باب مَنْ جَهَرَ بِهَا

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ يَزِيدَ الْفَارِسِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ أَنْ عَمَدْتُمْ، إِلَى بَرَاءَةَ وَهِيَ مِنَ الْمِئِينَ وَإِلَى الأَنْفَالِ وَهِيَ مِنَ الْمَثَانِي فَجَعَلْتُمُوهُمَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ وَلَمْ تَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا سَطْرَ ‏{‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏}‏ قَالَ عُثْمَانُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِمَّا يَنْزِلُ عَلَيْهِ الآيَاتُ فَيَدْعُو بَعْضَ مَنْ كَانَ يَكْتُبُ لَهُ وَيَقُولُ لَهُ ‏ "‏ ضَعْ هَذِهِ الآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَتَنْزِلُ عَلَيْهِ الآيَةُ وَالآيَتَانِ فَيَقُولُ مِثْلَ ذَلِكَ وَكَانَتِ الأَنْفَالُ مِنْ أَوَّلِ مَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَتْ بَرَاءَةُ مِنْ آخِرِ مَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ وَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهَةً بِقِصَّتِهَا فَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ هُنَاكَ وَضَعْتُهُمَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرَ ‏{‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏}‏ ‏.‏

Бизга Амр ибн Авн хабар берди, бизга Ҳушайм хабар берди, у Авфдан, у Язид ал-Форисийдан ривоят қилди. У деди: Мен ибн Аббоснинг шундай деяётганини эшитдим: Мен Усмон ибн Аффонга дедим: Сизларни нима ундади-ки, Бароа (Тавба) сураси — у юзталиклардан, Анфол сураси эса масонидан бўла туриб — иккаласини этти узун сура ичига қўйдингиз ва иккиси орасида ‹Бисмиллаҳир-Раҳмонир-Раҳим› сатрини ёзмадингиз? Усмон деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга оятлар нозил бўлганда, унга ёзадиганлардан бирини чақирар ва унга: «Бу оятни шу-шу нарса зикр қилинадиган сурага қўй» дерди. Унга бир оят ёки икки оят нозил бўлар ва шундай дерди. Анфол унга Мадинада нозил қилинган дастлабкилардан эди, Бароа эса Қуръандан нозил бўлган охиргилардан эди ва унинг қиссаси унинг қиссасига ўхшаш эди. Бас, мен уни ундан деб гумон қилдим, шу сабабдан иккаласини этти узун сура ичига қўйдим ва иккиси орасида ‹Бисмиллаҳир-Раҳмонир-Раҳим› сатрини ёзмадим.

حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ - أَخْبَرَنَا عَوْفٌ الأَعْرَابِيُّ، عَنْ يَزِيدَ الْفَارِسِيِّ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، بِمَعْنَاهُ قَالَ فِيهِ فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يُبَيِّنْ لَنَا أَنَّهَا مِنْهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ الشَّعْبِيُّ وَأَبُو مَالِكٍ وَقَتَادَةُ وَثَابِتُ بْنُ عُمَارَةَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكْتُبْ ‏{‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏}‏ حَتَّى نَزَلَتْ سُورَةُ النَّمْلِ هَذَا مَعْنَاهُ ‏.‏

Бизга Зиёд ибн Айюб ривоят қилди, бизга Марвон — яъни ибн Муъовия — ривоят қилди, бизга Авф ал-Аъробий хабар берди, у Язид ал-Форисийдан, бизга ибн Аббос унинг маъноси билан ривоят қилди. Унда деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этди ва у бизга унинг ундан эканлигини баён қилмади. Абу Довуд деди: Шаъбий, Абу Молик, Қатода ва Собит ибн Умора: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ‹Бисмиллаҳир-Раҳмонир-Раҳим› ни Намл сураси нозил бўлгунча ёзмас эди» дедилар. Унинг маъноси шудир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ، وَابْنُ السَّرْحِ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، - قَالَ قُتَيْبَةُ فِيهِ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَ يَعْرِفُ فَصْلَ السُّورَةِ حَتَّى تُنَزَّلَ عَلَيْهِ ‏{‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏}‏ ‏.‏ وَهَذَا لَفْظُ ابْنِ السَّرْحِ ‏.‏

Бизга Қутайба ибн Саъид ва Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Марвазий ва ибн ас-Сарҳ ривоят қилдилар. Улар дедилар: Бизга Суфён Амрдан, у Саъид ибн Жубайрдан — Қутайба унда деди — у ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам сура ажралишини ‹Бисмиллаҳир-Раҳмонир-Раҳим› унга нозил бўлмагунча билмас эди. Бу ибн ас-Сарҳнинг лафзидир.