حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ خِرَاشٍ، حَدَّثَنِي شُعَيْبُ بْنُ رُزَيْقٍ الطَّائِفِيُّ، قَالَ جَلَسْتُ إِلَى رَجُلٍ لَهُ صُحْبَةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَالُ لَهُ الْحَكَمُ بْنُ حَزْنٍ الْكُلَفِيُّ فَأَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ وَفَدْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَابِعَ سَبْعَةٍ أَوْ تَاسِعَ تِسْعَةٍ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زُرْنَاكَ فَادْعُ اللَّهَ لَنَا بِخَيْرٍ فَأَمَرَ بِنَا أَوْ أَمَرَ لَنَا بِشَىْءٍ مِنَ التَّمْرِ وَالشَّأْنُ إِذْ ذَاكَ دُونٌ فَأَقَمْنَا بِهَا أَيَّامًا شَهِدْنَا فِيهَا الْجُمُعَةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ مُتَوَكِّئًا عَلَى عَصًا أَوْ قَوْسٍ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ كَلِمَاتٍ خَفِيفَاتٍ طَيِّبَاتٍ مُبَارَكَاتٍ ثُمَّ قَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ لَنْ تُطِيقُوا أَوْ لَنْ تَفْعَلُوا كُلَّ مَا أُمِرْتُمْ بِهِ وَلَكِنْ سَدِّدُوا وَأَبْشِرُوا " . قَالَ أَبُو عَلِيٍّ سَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ قَالَ ثَبَّتَنِي فِي شَىْءٍ مِنْهُ بَعْضُ أَصْحَابِنَا وَقَدْ كَانَ انْقَطَعَ مِنَ الْقِرْطَاسِ .
Бизга Саъийд ибн Мансур ривоят қилди, бизга Шиҳоб ибн Хирош ривоят қилди, менга Шуайб ибн Рузайқ ат-Тоифий ривоят қилди. У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг суҳбатига мушарраф бўлган, ал-Ҳакам ибн Ҳазн ал-Кулафий деб аталувчи бир кишининг олдида ўтирдим. У бизга сўзлай бошлаб деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига етти кишининг еттинчиси ёки тўққиз кишининг тўққизинчиси бўлиб келдим. Унинг ҳузурига кирдик ва: «Эй Расулуллаҳ, сизни зиёрат қилдик, биз учун Аллаҳга яхшилик тилаб дуо қилинг» дедик. У биз ҳақимизда буюрди ёки биз учун бир оз хурмони буюрди — ўша вақтда аҳвол камбағал эди. Биз у ерда бир неча кун турдик, шу кунларда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан жумада ҳозир бўлдик. У асога ёки ёйга суянган ҳолда турди, Аллаҳга ҳамд айтди ва Унга мақтов айтди — енгил, покиза, муборак калималар билан, сўнг деди: «Эй одамлар, сизлар буюрилган ҳамма нарсани қила олмайсизлар — ёки қилмайсизлар — лекин тўғри йўл тутинглар ва хушхабар олинг.» Абу Алий деди: Мен Абу Довуднинг шундай деганини эшитдим: Баъзи ашобларимиз унинг баъзи қисмида мени мустаҳкамлади (тўғрилади), қоғоз қисми узилиб қолган эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا تَشَهَّدَ قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ نَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا بَيْنَ يَدَىِ السَّاعَةِ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ رَشَدَ وَمَنْ يَعْصِهِمَا فَإِنَّهُ لاَ يَضُرُّ إِلاَّ نَفْسَهُ وَلاَ يَضُرُّ اللَّهَ شَيْئًا " .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абу Осим ривоят қилди, бизга Имрон ривоят қилди, у Қатодадан, у Абдураббиҳидан, у Абу Иёздан, у Ибн Масъуддан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ташаҳҳуд айтганида шундай дерди: «Алҳамдулиллаҳ, настаъинуҳу ва настағфируҳу, ва наъузу биллаҳи мин шурури анфусина. Аллаҳни ким ҳидоятга солса, уни адаштирувчи йўқ, кимни адаштирса, уни ҳидоятга солувчи йўқ. Ва ашҳаду ан ла илаҳа иллаллаҳ, ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳу, Уни Соат олдида хушхабар берувчи ва огоҳлантирувчи сифатида ҳақ билан юборди. Ким Аллаҳга ва Унинг Расулига итоат қилса, тўғри йўл топибди, ким иккаласига осий бўлса, у фақат ўзига зарар қилади, Аллаҳга ҳеч нарса зарар етказа олмайди.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ شِهَابٍ عَنْ تَشَهُّدِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ " وَمَنْ يَعْصِهِمَا فَقَدْ غَوَى " . وَنَسْأَلُ اللَّهَ رَبَّنَا أَنْ يَجْعَلَنَا مِمَّنْ يُطِيعُهُ وَيُطِيعُ رَسُولَهُ وَيَتَّبِعُ رِضْوَانَهُ وَيَجْتَنِبُ سَخَطَهُ فَإِنَّمَا نَحْنُ بِهِ وَلَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Салама ал-Муродий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, у Юнусдан ривоят қилди: У Ибн Шиҳобдан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг жума кунидаги ташаҳҳуди ҳақида сўради, у (юқоридагига) ўхшаш зикр қилди ва деди: «Ким иккаласига осий бўлса, йўлдан озибди.» Ва Раббимиз Аллаҳдан бизни Унга итоат қиладиган, Унинг Расулига итоат қиладиган, Унинг ризосига эргашадиган ва Унинг ғазабидан сақланадиганлардан қилишини сўраймиз, зеро биз фақат У билан ва У учунмиз.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ، عَنْ تَمِيمٍ الطَّائِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، أَنَّ خَطِيبًا، خَطَبَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَمَنْ يَعْصِهِمَا فَقَالَ " قُمْ - أَوِ اذْهَبْ - بِئْسَ الْخَطِيبُ أَنْتَ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё ривоят қилди, у Суфён ибн Саъийддан, менга Абдулазиз ибн Руфайъ ривоят қилди, у Тамим ат-Тоийдан, у Адий ибн Ҳотимдан ривоят қилди: Бир хатиб Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида хутба қилиб: «Ким Аллаҳга ва Унинг Расулига итоат қилса ва ким иккаласига осий бўлса...» деди. Шунда у: «Тур — ёки кет — сен қандай ёмон хатибсан» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خُبَيْبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ مَعْنٍ، عَنْ بِنْتِ الْحَارِثِ بْنِ النُّعْمَانِ، قَالَتْ مَا حَفِظْتُ ق إِلاَّ مِنْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَخْطُبُ بِهَا كُلَّ جُمُعَةٍ قَالَتْ وَكَانَ تَنُّورُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَنُّورُنَا وَاحِدًا قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ بِنْتِ حَارِثَةَ بْنِ النُّعْمَانِ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ أُمِّ هِشَامٍ بِنْتِ حَارِثَةَ بْنِ النُّعْمَانِ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Хубайбдан, у Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Маъндан, у Ҳорис ибн ан-Нуъмоннинг қизидан ривоят қилди. У деди: Мен «Қоф» (сурасини) фақат Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг оғзидан ёдлаганман, у ҳар жума уни ўқиб хутба қиларди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг тандири билан бизнинг тандиримиз битта эди. Абу Довуд деди: Равҳ ибн Убода Шуъбадан: «Ҳориса ибн ан-Нуъмоннинг қизи» деди, Ибн Ишоқ эса: «Умм Ҳишом Ҳориса ибн ан-Нуъмоннинг қизи» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَصْدًا وَخُطْبَتُهُ قَصْدًا يَقْرَأُ آيَاتٍ مِنَ الْقُرْآنِ وَيُذَكِّرُ النَّاسَ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё ривоят қилди, у Суфёндан ривоят қилди. У деди: менга Симок ривоят қилди, у Жобир ибн Самурадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намози меъёрида, хутбаси ҳам меъёрида эди. У Қуръандан оятлар ўқир ва одамларга эслатма берарди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ أُخْتِهَا، قَالَتْ مَا أَخَذْتُ ق إِلاَّ مِنْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَؤُهَا فِي كُلِّ جُمُعَةٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَذَا رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَابْنُ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ أُمِّ هِشَامٍ بِنْتِ حَارِثَةَ بْنِ النُّعْمَانِ .
Бизга Маҳмуд ибн Холид ривоят қилди, бизга Марвон ривоят қилди, бизга Сулаймон ибн Билол ривоят қилди, у Яҳё ибн Саъийддан, у Амрадан, у унинг синглисидан ривоят қилди. У деди: Мен «Қоф» (сурасини) фақат Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг оғзидан олдим, у уни ҳар жума ўқирди. Абу Довуд деди: Шундай қилиб Яҳё ибн Айюб ва Ибн Абир-Рижол уни Яҳё ибн Саъийддан, у Амрадан, у Умм Ҳишом Ҳориса ибн ан-Нуъмоннинг қизидан ривоят қилишди.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ أُخْتٍ، لِعَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَانَتْ أَكْبَرَ مِنْهَا بِمَعْنَاهُ .
Бизга Ибн ас-Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Яҳё ибн Айюб хабар берди, у Яҳё ибн Саъийддан, у Амрадан, у Амранинг — Абдурраҳмоннинг қизи — ундан каттароқ бўлган синглисидан, шунга ўхшаш маънода (ривоят қилди).