حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، حَدَّثَنَا السَّائِبُ بْنُ حُبَيْشٍ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمُرِيِّ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ ثَلاَثَةٍ فِي قَرْيَةٍ وَلاَ بَدْوٍ لاَ تُقَامُ فِيهِمُ الصَّلاَةُ إِلاَّ قَدِ اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَعَلَيْكَ بِالْجَمَاعَةِ فَإِنَّمَا يَأْكُلُ الذِّئْبُ الْقَاصِيَةَ " . قَالَ زَائِدَةُ قَالَ السَّائِبُ يَعْنِي بِالْجَمَاعَةِ الصَّلاَةَ فِي الْجَمَاعَةِ .
Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди, бизга Зоида ривоят қилди, бизга ас-Соиб ибн Ҳубайш ривоят қилди, у Маъдон ибн Абу Талҳа ал-Яъмурийдан, у Абуд-Дардодан ривоят қилди. У айтди: мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитдим: «Қишлоқ ёки саҳрода намоз жамоат билан ўқилмайдиган уч киши бўлса, уларни шайтон албатта ўз таъсирига олибди. Бас, жамоатни лозим тут, чунки бўри фақат (поддан) узоқлашганини ейди.» Зоида айтди: ас-Соиб айтди: «жамоат» билан жамоатдаги намозни назарда тутди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِالصَّلاَةِ فَتُقَامَ ثُمَّ آمُرَ رَجُلاً فَيُصَلِّيَ بِالنَّاسِ ثُمَّ أَنْطَلِقَ مَعِي بِرِجَالٍ مَعَهُمْ حُزَمٌ مِنْ حَطَبٍ إِلَى قَوْمٍ لاَ يَشْهَدُونَ الصَّلاَةَ فَأُحَرِّقَ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ بِالنَّارِ " .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Абу Муовия ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Мен шу фикрга келган эдимки, намозга буюрай, у иқомат қилинсин, сўнг бир кишини буюрай, у одамларга имомлик қилсин, сўнг ўзим қўлларида ўтин боғламлари бўлган кишилар билан намозга ҳозир бўлмайдиган қавмга бориб, уларнинг устига уйларини олов билан ёндирайин.»
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ الأَصَمِّ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ فِتْيَتِي فَيَجْمَعُوا حُزَمًا مِنْ حَطَبٍ ثُمَّ آتِيَ قَوْمًا يُصَلُّونَ فِي بُيُوتِهِمْ لَيْسَتْ بِهِمْ عِلَّةٌ فَأُحَرِّقُهَا عَلَيْهِمْ " . قُلْتُ لِيَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ يَا أَبَا عَوْفٍ الْجُمُعَةَ عَنَى أَوْ غَيْرَهَا قَالَ صُمَّتَا أُذُنَاىَ إِنْ لَمْ أَكُنْ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَأْثِرُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا ذَكَرَ جُمُعَةً وَلاَ غَيْرَهَا .
Бизга ан-Нуфайлий ривоят қилди, бизга Абул-Малиҳ ривоят қилди, менга Язид ибн Язид ривоят қилди, менга Язид ибн ал-Асамм ривоят қилди, мен Абу Ҳурайранинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Мен шу фикрга келган эдимки, йигитларимга буюрай, улар ўтин боғламларини тўпласин, сўнг ўзларида (узр) иллати бўлмаган ҳолда уйларида намоз ўқиётган қавмга келиб, устларига уни ёндирайин.» Мен Язид ибн ал-Асаммга: «Эй Абу Авф, жума намозини назарда тутдими ёки бошқасини?» дедим. У: «Агар мен Абу Ҳурайранинг буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилганини эшитмаган бўлсам, икки қулоғим кар бўлсин — у на жума, на бошқасини зикр қилди» деди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبَّادٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ حَافِظُوا عَلَى هَؤُلاَءِ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ حَيْثُ يُنَادَى بِهِنَّ فَإِنَّهُنَّ مِنْ سُنَنِ الْهُدَى وَإِنَّ اللَّهَ شَرَعَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سُنَنَ الْهُدَى وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا وَمَا يَتَخَلَّفُ عَنْهَا إِلاَّ مُنَافِقٌ بَيِّنُ النِّفَاقِ وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيُهَادَى بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ حَتَّى يُقَامَ فِي الصَّفِّ وَمَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَلَهُ مَسْجِدٌ فِي بَيْتِهِ وَلَوْ صَلَّيْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ وَتَرَكْتُمْ مَسَاجِدَكُمْ تَرَكْتُمْ سُنَّةَ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم وَلَوْ تَرَكْتُمْ سُنَّةَ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم لَكَفَرْتُمْ .
Бизга Ҳорун ибн Аббод ал-Аздий ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди, у ал-Масъудийдан, у Али ибн ал-Ақмардан, у Абул-Аҳвасдан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан ривоят қилди. У айтди: «Бу беш намозни — улар нидо қилинадиган (масжид) жойларда — муҳофаза қилинглар, чунки улар ҳидоят суннатларидандир. Албатта Аллаҳ Ўз Набийси соллаллаҳу алайҳи васалламга ҳидоят суннатларини шариат қилди. Мен ўзимизни кўрдимки, улардан фақат нифоқи очиқ мунофиқгина ортда қолар эди. Ва мен ўзимизни кўрдимки, бир киши сафга турғизилгунча икки киши орасида (суяб) етаклаб келинарди. Сизлардан ҳар бирининг уйида масжиди (намоз ўқийдиган жойи) бордир. Агар уйларингизда намоз ўқиб, масжидларингизни тарк этсангиз, Набийнгиз соллаллаҳу алайҳи васалламнинг суннатини тарк этган бўласиз. Агар Набийнгиз соллаллаҳу алайҳи васалламнинг суннатини тарк этсангиз, кофир бўласиз.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ أَبِي جَنَابٍ، عَنْ مَغْرَاءٍ الْعَبْدِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَمِعَ الْمُنَادِيَ فَلَمْ يَمْنَعْهُ مِنَ اتِّبَاعِهِ عُذْرٌ " . قَالُوا وَمَا الْعُذْرُ قَالَ خَوْفٌ أَوْ مَرَضٌ " لَمْ تُقْبَلْ مِنْهُ الصَّلاَةُ الَّتِي صَلَّى " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى عَنْ مَغْرَاءٍ أَبُو إِسْحَاقَ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Жарир ривоят қилди, у Абу Жанобдан, у Мағро ал-Абдийдан, у Адий ибн Собитдан, у Саид ибн Жубайдан, у ибн Аббосдан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Ким нидо қилувчини (муаззинни) эшитса-ю, унга эргашишдан бирор узр тўсмаса» — улар: «Узр нима?» деди. У зот: «Қўрқув ёки касаллик» дедилар — «ўқиган намози ундан қабул қилинмайди.» Абу Довуд айтди: Мағродан Абу Исъҳоқ ривоят қилган.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ أَبِي رَزِينٍ، عَنِ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ، أَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَجُلٌ ضَرِيرُ الْبَصَرِ شَاسِعُ الدَّارِ وَلِي قَائِدٌ لاَ يُلاَئِمُنِي فَهَلْ لِي رُخْصَةٌ أَنْ أُصَلِّيَ فِي بَيْتِي قَالَ " هَلْ تَسْمَعُ النِّدَاءَ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " لاَ أَجِدُ لَكَ رُخْصَةً " .
Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, у Осим ибн Баҳдаладан, у Абу Разиндан, у ибн Умми Мактумдан ривоят қилди: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўради ва: «Ё Расулуллаҳ, мен кўзи хира, уйим узоқ бир кишиман, менинг етакловчим ҳам менга тўғри келмайди. Уйимда намоз ўқишимга рухсат борми?» деди. У зот: «Сен нидони (азонни) эшитасанми?» дедилар. У: «Ҳа» деди. У зот: «Мен сенга рухсат топмайман» дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْمَدِينَةَ كَثِيرَةُ الْهَوَامِّ وَالسِّبَاعِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْمَعُ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ فَحَىَّ هَلاَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ الْقَاسِمُ الْجَرْمِيُّ عَنْ سُفْيَانَ لَيْسَ فِي حَدِيثِهِ " حَىَّ هَلاَ " .
Бизга Ҳорун ибн Зайд ибн Абуз-Зарқо ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, у Абдурраҳмон ибн Обисдан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайладан, у ибн Умми Мактумдан ривоят қилди. У айтди: «Ё Расулуллаҳ, Мадина ҳашаротлари ва йиртқичлари кўп (жой)дир.» Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сен ‹Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алал-фалаҳ› ни эшитасанми? Бас, келавер» дедилар. Абу Довуд айтди: Шунингдек буни ал-Қосим ал-Жармий Суфёндан ривоят қилган, унинг ҳадисида ‹фаҳайя ҳала (бас, келавер)› йўқ.