حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ جَاءَهُ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ بِأَبِي سُفْيَانَ بْنِ حَرْبٍ فَأَسْلَمَ بِمَرِّ الظَّهْرَانِ فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ يُحِبُّ هَذَا الْفَخْرَ فَلَوْ جَعَلْتَ لَهُ شَيْئًا . قَالَ " نَعَمْ مَنْ دَخَلَ دَارَ أَبِي سُفْيَانَ فَهُوَ آمِنٌ وَمَنْ أَغْلَقَ عَلَيْهِ بَابَهُ فَهُوَ آمِنٌ " .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, бизга Ибн Идрис Муҳаммад ибн Исъҳоқдан, у Зуҳрийдан, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утбадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга Фатҳ йили Аббос ибн Абдулмутталиб Абу Суфён ибн Ҳарбни олиб келди, у Марриз Заҳронда Исломни қабул қилди. Аббос унга: «Эй Аллаҳнинг Расули, Абу Суфён фахрни яхши кўрадиган киши, агар унга бирор нарса (шараф) ато қилсанг» деди. У: «Ҳа, ким Абу Суфённинг уйига кирса — у омонда, ким эшигини беркитиб олса — у омонда» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ، - يَعْنِي ابْنَ الْفَضْلِ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ، عَنْ بَعْضِ، أَهْلِهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ الظَّهْرَانِ قَالَ الْعَبَّاسُ قُلْتُ وَاللَّهِ لَئِنْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ عَنْوَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتُوهُ فَيَسْتَأْمِنُوهُ إِنَّهُ لَهَلاَكُ قُرَيْشٍ فَجَلَسْتُ عَلَى بَغْلَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَعَلِّي أَجِدُ ذَا حَاجَةٍ يَأْتِي أَهْلَ مَكَّةَ فَيُخْبِرُهُمْ بِمَكَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَخْرُجُوا إِلَيْهِ فَيَسْتَأْمِنُوهُ فَإِنِّي لأَسِيرُ إِذْ سَمِعْتُ كَلاَمَ أَبِي سُفْيَانَ وَبُدَيْلِ بْنِ وَرْقَاءَ فَقُلْتُ يَا أَبَا حَنْظَلَةَ فَعَرَفَ صَوْتِي فَقَالَ أَبُو الْفَضْلِ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ مَا لَكَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي قُلْتُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ . قَالَ فَمَا الْحِيلَةُ قَالَ فَرَكِبَ خَلْفِي وَرَجَعَ صَاحِبُهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَوْتُ بِهِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ يُحِبُّ هَذَا الْفَخْرَ فَاجْعَلْ لَهُ شَيْئًا . قَالَ " نَعَمْ مَنْ دَخَلَ دَارَ أَبِي سُفْيَانَ فَهُوَ آمِنٌ وَمَنْ أَغْلَقَ عَلَيْهِ دَارَهُ فَهُوَ آمِنٌ وَمَنْ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَهُوَ آمِنٌ " . قَالَ فَتَفَرَّقَ النَّاسُ إِلَى دُورِهِمْ وَإِلَى الْمَسْجِدِ .
Бизга Муҳаммад ибн Амр ар-Розий ривоят қилди, бизга Салама — яъни ибн Фазл — Муҳаммад ибн Исъҳоқдан, у Аббос ибн Абдуллаҳ ибн Маъбаддан, у аҳлидан баъзисидан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Марриз Заҳронга тушганларида, Аббос айтди: Мен дедим: «Аллаҳга қасамки, агар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам, улар келиб омонлик сўрашидан олдин Маккага жанг билан кирсалар, бу Қурайшнинг ҳалокати бўлади». Шунда мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хачирига миниб: «Балки мен Макка аҳлига борадиган, уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг жойини хабар қиладиган бирор ҳожатмандни топиб қоларман, токи улар унга чиқиб, омонлик сўрасинлар» дедим. Мен йўлда кетаётганимда Абу Суфён ва Будайл ибн Варқўнинг гапини эшитдим. Мен: «Эй Абу Ҳанзала!» дедим. У овозимни таниди ва: «Абул Фазлми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Сенга нима бўлди, отам-онам сенга фидо бўлсин?» деди. Мен: «Бу — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва одамлар» дедим. У: «Энди нима ҳийла (чора)?» деди. У менинг орқамга минди ва унинг шериги қайтиб кетди. Тонг отганда мен уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига олиб бордим ва у Исломни қабул қилди. Мен: «Эй Аллаҳнинг Расули, Абу Суфён фахрни яхши кўрадиган киши, унга бирор нарса ато қилгин» дедим. У: «Ҳа, ким Абу Суфённинг уйига кирса — у омонда, ким эшигини беркитиб олса — у омонда, ким масжидга кирса — у омонда» дедилар. У айтди: Шунда одамлар ўз уйларига ва масжидга тарқалдилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ - حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَقِيلِ بْنِ مَعْقِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، قَالَ سَأَلْتُ جَابِرًا هَلْ غَنِمُوا يَوْمَ الْفَتْحِ شَيْئًا قَالَ لاَ .
Бизга Ҳасан ибн Саббоҳ ривоят қилди, бизга Исмоил — яъни ибн Абдулкарим — ривоят қилди, менга Иброҳим ибн Ақил ибн Маъқил отасидан, у Ваҳб ибн Мунаббиҳдан ривоят қилди. У айтди: Мен Жобирдан: «Фатҳ куни бирор ўлжа олдиларми?» деб сўрадим. У: «Йўқ» деди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا سَلاَّمُ بْنُ مِسْكِينٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا دَخَلَ مَكَّةَ سَرَّحَ الزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ وَأَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ وَخَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ عَلَى الْخَيْلِ وَقَالَ " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ اهْتِفْ بِالأَنْصَارِ " . قَالَ اسْلُكُوا هَذَا الطَّرِيقَ فَلاَ يُشْرِفَنَّ لَكُمْ أَحَدٌ إِلاَّ أَنَمْتُمُوهُ . فَنَادَى مُنَادٍ لاَ قُرَيْشَ بَعْدَ الْيَوْمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ دَخَلَ دَارًا فَهُوَ آمِنٌ وَمَنْ أَلْقَى السِّلاَحَ فَهُوَ آمِنٌ " . وَعَمَدَ صَنَادِيدُ قُرَيْشٍ فَدَخَلُوا الْكَعْبَةَ فَغَصَّ بِهِمْ وَطَافَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ ثُمَّ أَخَذَ بِجَنْبَتَىِ الْبَابِ فَخَرَجُوا فَبَايَعُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ سَأَلَهُ رَجُلٌ قَالَ مَكَّةَ عَنْوَةً هِيَ قَالَ أَيْشٍ يَضُرُّكَ مَا كَانَتْ قَالَ فَصُلْحٌ قَالَ لاَ .
Бизга Муслим ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Саллом ибн Мискин ривоят қилди, бизга Собит ал-Буноний Абдуллаҳ ибн Робоҳ ал-Ансорийдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Маккага кирганларида, Зубайр ибн Аввомни, Абу Убайда ибн Жарроҳни ва Холид ибн Валидни отлиқлар устига юбордилар ва: «Эй Абу Ҳурайра, Ансорни чақир» дедилар. У айтди: «Мана шу йўлдан боринглар, сизларга ҳеч ким чиқиб қаршилик қилмасин, илло уни ухлатиб (ўлдириб) қўясизлар». Бир мунодий: «Бугундан кейин Қурайш йўқ!» деб нидо қилди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ким бирор уйга кирса — у омонда, ким қуролини ташласа — у омонда» дедилар. Қурайш катталари мақсад қилиб, Каъбага кирдилар ва у улар билан тўлиб кетди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам тавоф қилдилар ва Мақом орқасида намоз ўқидилар. Сўнг эшикнинг икки томонидан ушладилар. Улар чиқиб, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга Ислом устига байъат қилдилар. Абу Довуд айтди: Мен Аҳмад ибн Ҳанбални эшитдим, ундан бир киши: «Макка анватанми (жанг биланми)?» деб сўради. У: «Қандай бўлса сенга нима зарар?» деди. У: «Сулҳми?» деди. У: «Йўқ» деди.