حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ شَهْرٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لِي هَمْدَانُ هَلْ أَنْتَ آتٍ هَذَا الرَّجُلَ وَمُرْتَادٌ لَنَا فَإِنْ رَضِيتَ لَنَا شَيْئًا قَبِلْنَاهُ وَإِنْ كَرِهْتَ شَيْئًا كَرِهْنَاهُ قُلْتُ نَعَمْ . فَجِئْتُ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَضِيتُ أَمْرَهُ وَأَسْلَمَ قَوْمِي وَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْكِتَابَ إِلَى عُمَيْرٍ ذِي مَرَّانَ قَالَ وَبَعَثَ مَالِكَ بْنَ مِرَارَةَ الرَّهَاوِيَّ إِلَى الْيَمَنِ جَمِيعًا فَأَسْلَمَ عَكٌّ ذُو خَيْوَانَ . قَالَ فَقِيلَ لِعَكٍّ انْطَلِقْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخُذْ مِنْهُ الأَمَانَ عَلَى قَرْيَتِكَ وَمَالِكَ فَقَدِمَ وَكَتَبَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ لِعَكٍّ ذِي خَيْوَانَ إِنْ كَانَ صَادِقًا فِي أَرْضِهِ وَمَالِهِ وَرَقِيقِهِ فَلَهُ الأَمَانُ وَذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ " . وَكَتَبَ خَالِدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ .
Бизга Ҳаннод ибн Сарий ривоят қилди, у Абу Усомадан, у Мужолиддан, у Шаъбийдан, у Омир ибн Шаҳрдан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам (даъват билан) чиқдилар. Ҳамдон менга: «Сен бу кишининг олдига бориб, биз учун жосуслик (текшириш) қиласанми? Агар биз учун бирор нарсани маъқул кўрсанг, биз уни қабул қиламиз, агар бирор нарсани ёқтирмасанг, биз уни ёқтирмаймиз» деди. Мен: «Ҳа» дедим. Мен келиб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига етиб бордим ва унинг ишидан рози бўлдим, қавмим Исломни қабул қилди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бу китобни Умайр Зу Марронга ёздилар. У айтди: Ва Молик ибн Мироранинг Раҳовийни бутун Яманга юбордилар. Шунда Акк Зу Хайвон Исломни қабул қилди. У айтди: Аккга: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига бор ва ундан қишлоғинг ва мол-мулкинг учун омонлик ол» дейилди. У келди ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга ёзиб бердилар: «Бисмиллаҳир роҳманир роҳим. Муҳаммад Расулуллаҳдан Акк Зу Хайвонга: агар у ўз ери, моли ва қуллари ҳақида рост сўзлаган бўлса, унга омонлик ва Аллаҳнинг зиммаси ва Аллаҳнинг Расули Муҳаммаднинг зиммаси бордир». Ва буни Холид ибн Саъийд ибн Ос ёзди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُرَشِيُّ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا فَرَجُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنِي عَمِّي، ثَابِتُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ، سَعِيدٍ - يَعْنِي ابْنَ أَبْيَضَ - عَنْ جَدِّهِ، أَبْيَضَ بْنِ حَمَّالٍ أَنَّهُ كَلَّمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّدَقَةِ حِينَ وَفَدَ عَلَيْهِ فَقَالَ " يَا أَخَا سَبَإٍ لاَ بُدَّ مِنْ صَدَقَةٍ " . فَقَالَ إِنَّمَا زَرْعُنَا الْقُطْنُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَقَدْ تَبَدَّدَتْ سَبَأٌ وَلَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلاَّ قَلِيلٌ بِمَأْرِبٍ . فَصَالَحَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سَبْعِينَ حُلَّةِ بَزٍّ مِنْ قِيمَةِ وَفَاءِ بَزِّ الْمَعَافِرِ كُلَّ سَنَةٍ عَمَّنْ بَقِيَ مِنْ سَبَإٍ بِمَأْرِبَ فَلَمْ يَزَالُوا يُؤَدُّونَهَا حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّ الْعُمَّالَ انْتَقَضُوا عَلَيْهِمْ بَعْدَ قَبْضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا صَالَحَ أَبْيَضُ بْنُ حَمَّالٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْحُلَلِ السَّبْعِينَ فَرَدَّ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى مَا وَضَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى مَاتَ أَبُو بَكْرٍ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه انْتَقَضَ ذَلِكَ وَصَارَتْ عَلَى الصَّدَقَةِ .
Бизга Муҳаммад ибн Аҳмад ал-Қураший ва Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилди: Абдуллаҳ ибн Зубайр уларга ривоят қилди, бизга Фараж ибн Саъийд ривоят қилди, менга амаким Собит ибн Саъийд отаси Саъийддан — яъни ибн Абяз — у бобоси Абяз ибн Ҳаммолдан ривоят қилди: у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига вафд бўлиб келганда, садақа ҳақида у билан гаплашди. У: «Эй Саба биродари, садақадан илож йўқ» дедилар. У: «Эй Аллаҳнинг Расули, бизнинг экинимиз фақат пахтадир ва Саба тарқалиб кетди, улардан Маърибда озгина қолди» деди. Шунда у Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Маърибда Сабадан қолганлар номидан ҳар йили Маъофир матоларининг қийматига тенг етмиш ҳулла базз (мато) устида сулҳ тузди. Улар буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этгунларича адо этиб турдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафотидан кейин амалДорлар уларга қарши Абяз ибн Ҳаммол Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан етмиш ҳулла устида тузган сулҳни буздилар. Абу Бакр буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам белгилаган ҳолига қайтарди, токи Абу Бакр вафот этгунича. Абу Бакр розияллаҳу анҳу вафот этганда, бу (келишув) бузилди ва у садақага айланди.