حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ حَرْبِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي أُمِّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا الْعُشُورُ عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى وَلَيْسَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ عُشُورٌ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абул Аҳвас ривоят қилди, бизга Ато ибн Соиб Ҳарб ибн Убайдуллаҳдан, у онасининг отаси — бобосидан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ушур (ўндан бир бож) фақат яҳудий ва насоролар зиммасида бўлади, мусулмонлар зиммасида ушур йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ حَرْبِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ قَالَ " خَرَاجٌ " . مَكَانَ " الْعُشُورُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Убайд ал-Муҳорибий ривоят қилди, бизга Вакийъ Суфёндан, у Ато ибн Соибдан, у Ҳарб ибн Убайдуллаҳдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шу маънода ривоят қилди. У «ушур» ўрнига «харож» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ عَنْ خَالِهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُعَشِّرُ قَوْمِي قَالَ " إِنَّمَا الْعُشُورُ عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى " .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абдурроҳман ривоят қилди, бизга Суфён Атодан, у Бакр ибн Воилдан бўлган бир кишидан, у тоғасидан ривоят қилди. У деди: Мен: «Эй Аллаҳнинг Расули, қавмимдан ушур олайми?» дедим. У зот: «Ушур фақат яҳудий ва насоролар зиммасидадир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ حَرْبِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ الثَّقَفِيِّ، عَنْ جَدِّهِ، - رَجُلٍ مِنْ بَنِي تَغْلِبَ - قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمْتُ وَعَلَّمَنِي الإِسْلاَمَ وَعَلَّمَنِي كَيْفَ آخُذُ الصَّدَقَةَ مِنْ قَوْمِي مِمَّنْ أَسْلَمَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّ مَا عَلَّمْتَنِي قَدْ حَفِظْتُهُ إِلاَّ الصَّدَقَةَ أَفَأُعَشِّرُهُمْ قَالَ " لاَ إِنَّمَا الْعُشُورُ عَلَى النَّصَارَى وَالْيَهُودِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Иброҳим ал-Баззоз ривоят қилди, бизга Абу Нуъайм ривоят қилди, бизга Абдуссалом Ато ибн Соибдан, у Ҳарб ибн Убайдуллаҳ ибн Умайр ас-Сақафийдан, у бобосидан — Бану Тағлибдан бўлган бир кишидан ривоят қилди. У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келдим ва Исломни қабул қилдим. У зот менга Исломни ўргатдилар ва қавмимдан Исломни қабул қилганлардан қандай садақа олишни ўргатдилар. Сўнг мен у зотга қайтиб келдим ва: «Эй Аллаҳнинг Расули, менга ўргатган ҳамма нарсангизни ёдладим, фақат садақадан бошқа. Улардан ушур олайми?» дедим. У зот: «Йўқ, ушур фақат насоро ва яҳудийлар зиммасидадир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ شُعْبَةَ، حَدَّثَنَا أَرْطَاةُ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ سَمِعْتُ حَكِيمَ بْنَ عُمَيْرٍ أَبَا الأَحْوَصِ، يُحَدِّثُ عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ السُّلَمِيِّ، قَالَ نَزَلْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ وَمَعَهُ مَنْ مَعَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ وَكَانَ صَاحِبُ خَيْبَرَ رَجُلاً مَارِدًا مُنْكَرًا فَأَقْبَلَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَلَكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا حُمُرَنَا وَتَأْكُلُوا ثَمَرَنَا وَتَضْرِبُوا نِسَاءَنَا فَغَضِبَ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " يَا ابْنَ عَوْفٍ ارْكَبْ فَرَسَكَ ثُمَّ نَادِ أَلاَ إِنَّ الْجَنَّةَ لاَ تَحِلُّ إِلاَّ لِمُؤْمِنٍ وَأَنِ اجْتَمِعُوا لِلصَّلاَةِ " . قَالَ فَاجْتَمَعُوا ثُمَّ صَلَّى بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَامَ فَقَالَ " أَيَحْسَبُ أَحَدُكُمْ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ قَدْ يَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ لَمْ يُحَرِّمْ شَيْئًا إِلاَّ مَا فِي هَذَا الْقُرْآنِ أَلاَ وَإِنِّي وَاللَّهِ قَدْ وَعَظْتُ وَأَمَرْتُ وَنَهَيْتُ عَنْ أَشْيَاءَ إِنَّهَا لَمِثْلُ الْقُرْآنِ أَوْ أَكْثَرُ وَأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمْ يُحِلَّ لَكُمْ أَنْ تَدْخُلُوا بُيُوتَ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلاَّ بِإِذْنٍ وَلاَ ضَرْبَ نِسَائِهِمْ وَلاَ أَكْلَ ثِمَارِهِمْ إِذَا أَعْطَوْكُمُ الَّذِي عَلَيْهِمْ " .
Бизга Муҳаммад ибн Исо ривоят қилди, бизга Ашъас ибн Шуъба ривоят қилди, бизга Артўа ибн Мунзир ривоят қилди. У деди: Мен Ҳакийм ибн Умайр Абул Аҳваснинг Ирбоз ибн Сория ас-Суламийдан ривоят қилаётганини эшитдим. У деди: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга Хайбарга тушдик, у зот билан бирга ашобларидан бўлганлар бор эди. Хайбар соҳиби қайсар, ярамас бир киши эди. У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга яқинлашиб: «Эй Муҳаммад, эшакларимизни сўйиб, мевамизни еб, аёлларимизни уришга ҳаққингиз борми?» деди. Шунда у зот — яъни Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам — ғазабландилар ва: «Эй Ибн Авф, отингга мин, сўнг нидо қил: ‹Огоҳ бўлингки, жаннат фақат мўминга ҳалолдир›, ва намозга тўпланинглар», дедилар. У деди: Одамлар тўпландилар, сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга намоз ўқиб бердилар. Сўнг туриб: «Бирингиз ўз сўрисига суянган ҳолда, Аллаҳ шу Қуръандагидан бошқа ҳеч нарсани ҳаром қилмаган деб гумон қиладими? Огоҳ бўлингки, Аллаҳга қасамки, мен албатта ваъз қилдим, буюрдим ва баъзи нарсалардан қайтардим. Улар Қуръан мисли, балки кўпроқдир. Ва Аллаҳ азза ва жалла сизларга китоб аҳлининг уйларига рухсатсиз киришни, аёлларини уришни ва улар зиммаларидагини берсалар, меваларини ейишни ҳалол қилмаган», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ ثَقِيفٍ عَنْ رَجُلٍ، مِنْ جُهَيْنَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَعَلَّكُمْ تُقَاتِلُونَ قَوْمًا فَتَظْهَرُونَ عَلَيْهِمْ فَيَتَّقُونَكُمْ بِأَمْوَالِهِمْ دُونَ أَنْفُسِهِمْ وَأَبْنَائِهِمْ " . قَالَ سَعِيدٌ فِي حَدِيثِهِ " فَيُصَالِحُونَكُمْ عَلَى صُلْحٍ " . ثُمَّ اتَّفَقَا " فَلاَ تُصِيبُوا مِنْهُمْ شَيْئًا فَوْقَ ذَلِكَ فَإِنَّهُ لاَ يَصْلُحُ لَكُمْ " .
Бизга Мусаддад ва Саид ибн Мансур ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Абу Авона Мансурдан, у Ҳилолдан, у Сақифдан бўлган бир кишидан, у Жуҳайнадан бўлган бир кишидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Эҳтимол сизлар бир қавм билан жанг қиларсиз, уларга ғолиб келарсиз, улар эса ўзларини ва болаларини эмас, мол-мулкларини бериб сизлардан сақланарлар», дедилар. Саид ўз ҳадисида: «Сизлар билан сулҳ устида сулҳ тузарлар», деди. Сўнг иккаласи мувофиқ бўлиб: «Бас, улардан бундан ортиғини олманглар, чунки у сизларга ҳалол бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أَبُو صَخْرٍ الْمَدِينِيُّ، أَنَّ صَفْوَانَ بْنَ سُلَيْمٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ عِدَّةٍ، مِنْ أَبْنَاءِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ آبَائِهِمْ دِنْيَةً عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ مَنْ ظَلَمَ مُعَاهِدًا أَوِ انْتَقَصَهُ أَوْ كَلَّفَهُ فَوْقَ طَاقَتِهِ أَوْ أَخَذَ مِنْهُ شَيْئًا بِغَيْرِ طِيبِ نَفْسٍ فَأَنَا حَجِيجُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Абу Сахр ал-Мадиний ривоят қилди: Сафвон ибн Сулайм унга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ашобларининг бир неча фарзандларидан, улар оталаридан бевосита, улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан хабар берди. У зот: «Огоҳ бўлингки, ким бир муоҳид (аҳд эгаси)га зулм қилса ёки уни камситса ёки тоқатидан ортиғини юкласа ёки ундан нафси рози бўлмаган ҳолда бирор нарса олса, мен қиёмат куни унинг хасмиман (даъвогариман)», дедилар.