حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَىَّ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ بِشَىْءٍ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Касир, бизга Суфён Ҳишом ибн Урвадан, у Урвадан, у Зайнаб бинти Умм Саламадан, у Умм Саламадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен фақат бир инсонман. Сизлар менинг ҳузуримда даъволашасиз. Эҳтимол, баъзингиз далилини бошқасидан кўра кўпроқ уста келтирса, мен ундан эшитганимга кўра унга (фойдасига) ҳукм қиларман. Бас, мен кимга унинг биродарининг ҳаққидан бирор нарсани ҳукм қилган бўлсам, у ундан бирор нарса олмасин. Чунки мен унга дўзахдан бир бўлак кесиб берган бўламан», дедилар.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاَنِ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ لَهُمَا لَمْ تَكُنْ لَهُمَا بَيِّنَةٌ إِلاَّ دَعْوَاهُمَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مِثْلَهُ فَبَكَى الرَّجُلاَنِ وَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَقِّي لَكَ . فَقَالَ لَهُمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا إِذْ فَعَلْتُمَا مَا فَعَلْتُمَا فَاقْتَسِمَا وَتَوَخَّيَا الْحَقَّ . ثُمَّ اسْتَهِمَا ثُمَّ تَحَالاَّ " .
Бизга Робиъ ибн Нофиъ Абу Тавба, бизга Ибн Муборак Усома ибн Зайддан, у Умм Саламанинг мавлоси Абдуллаҳ ибн Рофиъдан, у Умм Саламадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига икки киши келди, улар ўзларига тегишли мерослар борасида даъволашаётган эдилар, уларнинг даъволаридан бошқа ҳеч қандай далиллари йўқ эди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам (олдингисининг) ўхшашини зикр қилдилар. Иккала киши йиғлади ва ҳар бири: «Менинг ҳаққим сенга (бўлсин)», деди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга: «Модомики, қилган ишингизни қилган экансиз, бас, (мол-мулкни) тақсимланглар ва ҳақни аниқланглар. Сўнг (қуръа) ташланглар, сўнг бир-бирингизни рози қилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، حَدَّثَنَا أُسَامَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ وَأَشْيَاءَ قَدْ دَرَسَتْ فَقَالَ " إِنِّي إِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِرَأْيِي فِيمَا لَمْ يُنْزَلْ عَلَىَّ فِيهِ " .
Бизга Иброҳим ибн Мусо ар-Розий, бизга Исо, бизга Усома Абдуллаҳ ибн Рофиъдан ривоят қилди. У деди: Умм Саламани Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан бу ҳадис билан эшитдим. У деди: Улар мерослар ва ўчиб кетган нарсалар борасида даъволашаётган эдилар. Шунда у: «Албатта, мен сизларнинг орангизда мен ҳақимда нозил қилинмаган нарсада ўз фикрим билан ҳукм қиламан», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، - رضى الله عنه - قَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ الرَّأْىَ إِنَّمَا كَانَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُصِيبًا لأَنَّ اللَّهَ كَانَ يُرِيهِ وَإِنَّمَا هُوَ مِنَّا الظَّنُّ وَالتَّكَلُّفُ .
Бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий, бизга Ибн Ваҳб Юнус ибн Язиддан, у Ибн Шиҳобдан хабар берди: Умар ибн Хаттоб розияллаҳу анҳу минбарда туриб деди: «Эй одамлар, фикр (раъй) Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдангина тўғри бўлар эди, чунки Аллаҳ унга кўрсатиб турарди. Биздан эса у фақат гумон ва уринишдир».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عُثْمَانَ الشَّامِيُّ، وَلاَ إِخَالُنِي رَأَيْتُ شَامِيًّا أَفْضَلَ مِنْهُ يَعْنِي حَرِيزَ بْنَ عُثْمَانَ .
Бизга Аҳмад ибн Абда ад-Даббий, бизга Муоз ибн Муоз, деди: Менга Абу Усмон аш-Шомий хабар берди — мен ундан афзалроқ шомликни кўрган деб ўйламайман, яъни Ҳариз ибн Усмонни.