حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ رُكَانَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَقِتْ فِي الْخَمْرِ حَدًّا . وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ شَرِبَ رَجُلٌ فَسَكِرَ فَلُقِيَ يَمِيلُ فِي الْفَجِّ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا حَاذَى بِدَارِ الْعَبَّاسِ انْفَلَتَ فَدَخَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ فَالْتَزَمَهُ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَضَحِكَ وَقَالَ " أَفَعَلَهَا " . وَلَمْ يَأْمُرْ فِيهِ بِشَىْءٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ حَدِيثُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ هَذَا .
Бизга ал-Ҳасан ибн Алий ва Муҳаммад ибн ал-Мусанна — бу унинг ҳадиси — ривоят қилди, иккаласи айтди: бизга Абу Осим Ибн Журайждан, у Муҳаммад ибн Алий ибн Руконадан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам хамр (маст қилувчи ичимлик) учун белгиланган ҳад қўймади. Ибн Аббос айтди: Бир киши ичиб маст бўлди, йўлда тебраниб кетаётганида учратилди ва Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига олиб борилди. Аббоснинг уйига тўғри келганида қочиб, Аббоснинг олдига кириб, унга ёпишиб олди. Бу Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга айтилди, у кулиб: «Шундай қилдими?» деди ва унга нисбатан ҳеч нарса буюрмади. Абу Довуд айтди: Бу Мадина аҳли якка ривоят қилган нарсалардандир — ал-Ҳасан ибн Алийнинг ушбу ҳадиси.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِرَجُلٍ قَدْ شَرِبَ فَقَالَ " اضْرِبُوهُ " . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَمِنَّا الضَّارِبُ بِيَدِهِ وَالضَّارِبُ بِنَعْلِهِ وَالضَّارِبُ بِثَوْبِهِ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ أَخْزَاكَ اللَّهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُولُوا هَكَذَا لاَ تُعِينُوا عَلَيْهِ الشَّيْطَانَ " .
Бизга Қутайба ибн Саъийд ривоят қилди, бизга Абу Замра Язид ибн ал-Ҳоддан, у Муҳаммад ибн Иброҳимдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига ичган бир киши келтирилди. У: «Уни уринглар», деди. Абу Ҳурайра айтди: Биздан қўли билан урувчи, кавши билан урувчи, кийими билан урувчи бор эди. У кетгач, қавмдан баъзилари: «Аллаҳ сени расво қилсин», дейишди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бундай деманглар, унга қарши шайтонга ёрдам берманглар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ أَبِي نَاجِيَةَ الإِسْكَنْدَرَانِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، وَابْنُ، لَهِيعَةَ عَنِ ابْنِ الْهَادِ، بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ قَالَ فِيهِ بَعْدَ الضَّرْبِ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " بَكِّتُوهُ " . فَأَقْبَلُوا عَلَيْهِ يَقُولُونَ مَا اتَّقَيْتَ اللَّهَ مَا خَشِيتَ اللَّهَ وَمَا اسْتَحَيْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ أَرْسَلُوهُ وَقَالَ فِي آخِرِهِ " وَلَكِنْ قُولُوا اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ " . وَبَعْضُهُمْ يَزِيدُ الْكَلِمَةَ وَنَحْوَهَا .
Бизга Муҳаммад ибн Довуд ибн Абу Ножия ал-Искандароний ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Яҳё ибн Айюб, Ҳайва ибн Шурайҳ ва Ибн Лаҳия Ибн ал-Ҳоддан, ўз исноди ва маъноси билан хабар берди. Унда ургандан кейин шундай деди: Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ашобларига: «Уни койинглар», деди. Улар унга юзланиб: «Аллаҳдан қўрқмадингми, Аллаҳдан ҳайиқмадингми, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан уялмадингми», дейишди. Сўнг уни қўйиб юбордилар. Охирида у: «Лекин: ‹Аллаҳим, уни мағфират қил, Аллаҳим, унга раҳм қил›, денглар», деди. Баъзилари бу сўзга ўхшаш сўз қўшадилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، - الْمَعْنَى - عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَلَدَ فِي الْخَمْرِ بِالْجَرِيدِ وَالنِّعَالِ وَجَلَدَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه أَرْبَعِينَ فَلَمَّا وَلِيَ عُمَرُ دَعَا النَّاسَ فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ النَّاسَ قَدْ دَنَوْا مِنَ الرِّيفِ - وَقَالَ مُسَدَّدٌ مِنَ الْقُرَى وَالرِّيفِ - فَمَا تَرَوْنَ فِي حَدِّ الْخَمْرِ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ نَرَى أَنْ تَجْعَلَهُ كَأَخَفِّ الْحُدُودِ . فَجَلَدَ فِيهِ ثَمَانِينَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ جَلَدَ بِالْجَرِيدِ وَالنِّعَالِ أَرْبَعِينَ . وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ضَرَبَ بِجَرِيدَتَيْنِ نَحْوَ الأَرْبَعِينَ .
Бизга Муслим ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Ҳишом ривоят қилди (ҳ); ва бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё Ҳишомдан — маъно бир хил — у Қатодадан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам хамр учун хурмо шохи ва кавшлар билан дарра урди. Абу Бакр розияллаҳу анҳу қирқ дарра урди. Умар валий бўлгач, одамларни чақириб: «Одамлар экинзор (қишлоқ) жойларга яқинлашдилар — Мусаддад: ‹қишлоқлар ва экинзорларга› деди — хамр ҳади ҳақида нима дейсизлар?» деди. Абдурраҳмон ибн Авф унга: «Буни энг енгил ҳадлар каби қилишни маъқул кўрамиз», деди. Шунда у бунда саксон дарра урди. Абу Довуд айтди: Буни Ибн Абу Аруба Қатодадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: у хурмо шохи ва кавшлар билан қирқ дарра урди. Ва Шуъба Қатодадан, у Анасдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: у икки хурмо шохи билан қирққа яқин урди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الدَّانَاجُ، حَدَّثَنِي حُضَيْنُ بْنُ الْمُنْذِرِ الرَّقَاشِيُّ، - هُوَ أَبُو سَاسَانَ - قَالَ شَهِدْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ وَأُتِيَ بِالْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ فَشَهِدَ عَلَيْهِ حُمْرَانُ وَرَجُلٌ آخَرُ فَشَهِدَ أَحَدُهُمَا أَنَّهُ رَآهُ شَرِبَهَا - يَعْنِي الْخَمْرَ - وَشَهِدَ الآخَرُ أَنَّهُ رَآهُ يَتَقَيَّأُهَا فَقَالَ عُثْمَانُ إِنَّهُ لَمْ يَتَقَيَّأْهَا حَتَّى شَرِبَهَا . فَقَالَ لِعَلِيٍّ رضى الله عنه أَقِمْ عَلَيْهِ الْحَدَّ . فَقَالَ عَلِيٌّ لِلْحَسَنِ أَقِمْ عَلَيْهِ الْحَدَّ . فَقَالَ الْحَسَنُ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا . فَقَالَ عَلِيٌّ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ أَقِمْ عَلَيْهِ الْحَدَّ . قَالَ فَأَخَذَ السَّوْطَ فَجَلَدَهُ وَعَلِيٌّ يَعُدُّ فَلَمَّا بَلَغَ أَرْبَعِينَ قَالَ حَسْبُكَ جَلَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعِينَ - أَحْسِبُهُ قَالَ - وَجَلَدَ أَبُو بَكْرٍ أَرْبَعِينَ وَعُمَرُ ثَمَانِينَ وَكُلٌّ سُنَّةٌ وَهَذَا أَحَبُّ إِلَىَّ .
Бизга Мусаддад ибн Мусарҳад ва Мусо ибн Исмоил — маъно бир хил — ривоят қилди, иккаласи айтди: бизга Абдулазиз ибн ал-Мухтор ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ад-Донож ривоят қилди, менга Ҳузайн ибн ал-Мунзир ар-Рақоший — у Абу Сосондир — ривоят қилди: У айтди: Мен Усмон ибн Аффон ҳузурида ҳозир бўлдим, ал-Валийд ибн Уқба келтирилди. Унга қарши Ҳумрон ва бошқа бир киши гувоҳлик берди. Улардан бири уни — яъни хамрни — ичаётганини кўрганига, иккинчиси уни қусаётганини кўрганига гувоҳлик берди. Усмон: «У ичмагунча қусмасди», деди. Сўнг Алий розияллаҳу анҳуга: «Унга ҳадни қўлла», деди. Алий Ҳасанга: «Унга ҳадни қўлла», деди. Ҳасан: «Унинг иссиғини совуғига (яхшисига) эга бўлган киши қўлласин», деди. Алий Абдуллаҳ ибн Жаъфарга: «Унга ҳадни қўлла», деди. У қамчини олиб, уни урди, Алий санаб турди. Қирққа етганида: «Бас қил. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам қирқ урди — ўйлайманки шундай деди — Абу Бакр қирқ урди, Умар саксон урди. Ҳаммаси суннатдир, лекин бу менга севимлироқдир», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنِ الدَّانَاجِ، عَنْ حُضَيْنِ بْنِ الْمُنْذِرِ، عَنْ عَلِيٍّ، رضى الله عنه قَالَ جَلَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْخَمْرِ وَأَبُو بَكْرٍ أَرْبَعِينَ وَكَمَّلَهَا عُمَرُ ثَمَانِينَ وَكُلٌّ سُنَّةٌ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ الأَصْمَعِيُّ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا وَلِّ شَدِيدَهَا مَنْ تَوَلَّى هَيِّنَهَا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا كَانَ سَيِّدَ قَوْمِهِ حُضَيْنُ بْنُ الْمُنْذِرِ أَبُو سَاسَانَ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё Ибн Абу Арубаъдан, у Донождан, у Ҳузайн Ибн Мунзирдан, у Алийдан, розияллаҳу анҳу, ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам хамр (ичкилик) учун қамчилади, Абу Бакр ҳам қирқ марта қамчилади, Умар эса уни саксонга тўлдирди. Буларнинг ҳаммаси суннатдир. Абу Довуд деди: Асмаъий деди: Унинг иссиғини идора қилган киши совуғини ҳам идора қилсин, унинг қаттиқлигини идора қилган киши енгилини ҳам идора қилсин. Абу Довуд деди: Бу Ҳузайн Ибн Мунзир Абу Сосан ўз қавмининг саййиди (бошлиғи) эди.