حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَؤُهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقْرَأَنِيهَا فَكِدْتُ أَنْ أَعْجَلَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَمْهَلْتُهُ حَتَّى انْصَرَفَ ثُمَّ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَجِئْتُ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَأْتَنِيهَا . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَأْ " . فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَكَذَا أُنْزِلَتْ " . ثُمَّ قَالَ لِي " اقْرَأْ " . فَقَرَأْتُ فَقَالَ " هَكَذَا أُنْزِلَتْ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ " .
Бизга Қаънабий Моликдан, у ибн Шиҳобдан, у Урва ибн аз-Зубайрдан, у Абдурраҳмон ибн Абд ал-Қорийдан ривоят қилиб деди: мен Умар ибн ал-Хаттобнинг шундай деяётганини эшитдим: мен Ҳишом ибн Ҳаким ибн Ҳизомнинг Фурқон сурасини мен ўқиганимдан бошқача ўқиётганини эшитдим. Ҳолбуки уни менга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўқитган эдилар. Мен унга (зудлик билан) ташланай деб эдим, сўнгра унга (намозини тугатишга) муҳлат бердим, токи у (намоздан) бўшагунча. Сўнгра унинг ридосидан (ёқасидан) тутдим ва уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига олиб келдим. Мен: «Эй Расулуллаҳ, мен бунинг Фурқон сурасини сиз менга ўқитганингиздан бошқача ўқиётганини эшитдим» дедим. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Ўқи» дедилар. У мен эшитган қироатни ўқиди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Шундай нозил қилинган» дедилар. Сўнгра менга: «Ўқи» дедилар. Мен ўқидим. У: «Шундай нозил қилинган» дедилар. Сўнгра: «Албатта бу Қуръан етти ҳарф (қироат) устига нозил қилинган, бас ундан осон бўлганини ўқинглар» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ إِنَّمَا هَذِهِ الأَحْرُفُ فِي الأَمْرِ الْوَاحِدِ لَيْسَ تَخْتَلِفُ فِي حَلاَلٍ وَلاَ حَرَامٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга Маъмар хабар бериб деди: Зуҳрий деди: «Бу ҳарфлар (қироатлар) фақат бир ишда (маънода) бўлиб, ҳалол ва ҳаромда ихтилоф қилмайди».
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمُرَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ الْخُزَاعِيِّ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أُبَىُّ إِنِّي أُقْرِئْتُ الْقُرْآنَ فَقِيلَ لِي عَلَى حَرْفٍ أَوْ حَرْفَيْنِ فَقَالَ الْمَلَكُ الَّذِي مَعِي قُلْ عَلَى حَرْفَيْنِ . قُلْتُ عَلَى حَرْفَيْنِ . فَقِيلَ لِي عَلَى حَرْفَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةٍ . فَقَالَ الْمَلَكُ الَّذِي مَعِي قُلْ عَلَى ثَلاَثَةٍ . قُلْتُ عَلَى ثَلاَثَةٍ . حَتَّى بَلَغَ سَبْعَةَ أَحْرُفٍ ثُمَّ قَالَ لَيْسَ مِنْهَا إِلاَّ شَافٍ كَافٍ إِنْ قُلْتَ سَمِيعًا عَلِيمًا عَزِيزًا حَكِيمًا مَا لَمْ تَخْتِمْ آيَةَ عَذَابٍ بِرَحْمَةٍ أَوْ آيَةَ رَحْمَةٍ بِعَذَابٍ " .
Бизга Абул Валид ат-Таёлисий ривоят қилди, бизга Ҳаммом ибн Яҳё Қатодадан, у Яҳё ибн Яъмурдан, у Сулаймон ибн Сурад ал-Хузоийдан, у Убай ибн Каъбдан ривоят қилиб деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Эй Убай, менга Қуръан ўқитилди ва менга: ‹Бир ҳарф ёки икки ҳарф устида (ўқи)› дейилди. Мен билан бирга бўлган малоика: ‹Икки ҳарф устида де› деди. Мен: ‹Икки ҳарф устида› дедим. Сўнгра менга: ‹Икки ҳарф ёки уч ҳарф устида (ўқи)› дейилди. Мен билан бирга бўлган малоика: ‹Уч ҳарф устида де› деди. Мен: ‹Уч ҳарф устида› дедим. Токи етти ҳарфга етгунча. Сўнгра (малоика) деди: ‹Улардан ҳар бири шифо берувчи, кифоя қилувчидир, агар сен ‹самийъан алиймо› ни ‹азийзан ҳакиймо› десанг ҳам, модомики азоб оятини раҳмат билан ёки раҳмат оятини азоб билан тугатиб қўймасанг›».
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ عِنْدَ أَضَاةِ بَنِي غِفَارٍ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَأْمُرُكَ أَنْ تُقْرِئَ أُمَّتَكَ عَلَى حَرْفٍ . قَالَ " أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ إِنَّ أُمَّتِي لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ " . ثُمَّ أَتَاهُ ثَانِيَةً فَذَكَرَ نَحْوَ هَذَا حَتَّى بَلَغَ سَبْعَةَ أَحْرُفٍ قَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تُقْرِئَ أُمَّتَكَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَأَيُّمَا حَرْفٍ قَرَءُوا عَلَيْهِ فَقَدْ أَصَابُوا .
Бизга ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ал-Ҳакамдан, у Мужоҳиддан, у ибн Абу Лайлода, у Убай ибн Каъбдан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Бану Ғифор кўлчаси ёнида эдилар. Шунда Жибрил алайҳиссалом у зотнинг олдиларига келиб деди: «Албатта Аллаҳ азза ва жалла сенга умматингга бир ҳарф устида (Қуръан) ўқитишингни буюради». У дедилар: «Мен Аллаҳдан унинг оффиятини (қийинчиликдан сақлашини) ва мағфиратини сўрайман, албатта умматим бунга тоқат қила олмайди». Сўнгра (Жибрил) у зотнинг олдиларига иккинчи марта келиб, шунинг мисли (сўзни) айтди, токи етти ҳарфга етгунча. (Жибрил) деди: «Албатта Аллаҳ сенга умматингга етти ҳарф устида (Қуръан) ўқитишингни буюради. Бас, қайси ҳарф устида ўқисалар, тўғри қилибдилар».