حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ أَبَا مَعْبَدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَفْعَ الصَّوْتِ بِالذِّكْرِ حِينَ يَنْصَرِفُ النَّاسُ مِنَ الْمَكْتُوبَةِ كَانَ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنْتُ أَعْلَمُ إِذَا انْصَرَفُوا بِذَلِكَ إِذَا سَمِعْتُهُ.
Ишоқ ибн Наср бизга айтди: Абдураззоқ бизга айтди: Ибн Журайж бизга хабар берди: Амр менга хабар берди, Ибн Аббоснинг озоди Абу Маъбад унга хабар берди, Ибн Аббос розияллаҳу анҳума унга хабар берди: Одамлар фарз (намоз)дан қайтганларида зикрни овоз билан (баланд) айтиш Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида бўлган. Ибн Аббос деди: Мен уни (зикрни) эшитсам, улар (намоздан) қайтганини билар эдим.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، {عَنْ عَمْرٍو،} قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ أَعْرِفُ انْقِضَاءَ صَلاَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالتَّكْبِيرِ.
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди: Суфён бизга айтди, Амрдан: Абу Маъбад менга хабар берди, Ибн Аббос розияллаҳу анҳумадан: У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам намозининг тугаганини такбир (зикр) билан билар эдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ الْفُقَرَاءُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ مِنَ الأَمْوَالِ بِالدَّرَجَاتِ الْعُلاَ وَالنَّعِيمِ الْمُقِيمِ، يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي، وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ، وَلَهُمْ فَضْلٌ مِنْ أَمْوَالٍ يَحُجُّونَ بِهَا، وَيَعْتَمِرُونَ، وَيُجَاهِدُونَ، وَيَتَصَدَّقُونَ قَالَ " أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ بِأَمْرٍ إِنْ أَخَذْتُمْ بِهِ أَدْرَكْتُمْ مَنْ سَبَقَكُمْ وَلَمْ يُدْرِكْكُمْ أَحَدٌ بَعْدَكُمْ، وَكُنْتُمْ خَيْرَ مَنْ أَنْتُمْ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِ، إِلاَّ مَنْ عَمِلَ مِثْلَهُ تُسَبِّحُونَ وَتَحْمَدُونَ، وَتُكَبِّرُونَ خَلْفَ كُلِّ صَلاَةٍ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ ". فَاخْتَلَفْنَا بَيْنَنَا فَقَالَ بَعْضُنَا نُسَبِّحُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَنَحْمَدُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَنُكَبِّرُ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ. فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ " تَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، حَتَّى يَكُونَ مِنْهُنَّ كُلِّهِنَّ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ ".
Муҳаммад ибн Абу Бакр бизга айтди: Муътамир бизга айтди, Убайдуллаҳдан, у Сумайдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан: У деди: Камбағаллар Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб: ‹Мол-дунё эгалари (бойлар) юксак даражалар ва доимий неъматларни олиб кетдилар, улар биз намоз ўқигандек намоз ўқийди, биз рўза тутгандек рўза тутади, аммо уларда (қўшимча) мол-дунё бор — у билан ҳаж қилади, умра қилади, жиҳод қилади ва садақа қилади›, дедилар. У зот: «Сизларга бир нарсани айтмайми, агар уни қилсангиз, сиздан олдин кетганларга етиб оласиз ва сиздан кейин ҳеч ким сизларга етиб олмайди, ва сиз орасида турган кишиларнинг энг яхшиси бўласиз — сиздек қилган кишидан бошқа? Ҳар намоз ортидан ўттиз уч марта тасбеҳ айтинглар, ҳамд айтинглар ва такбир айтинглар», дедилар. Биз ўзаро ихтилоф қилдик. Баъзимиз: ‹Ўттиз уч марта тасбеҳ айтамиз, ўттиз уч марта ҳамд айтамиз ва ўттиз тўрт марта такбир айтамиз›, дедик. Мен у зотнинг олдига қайтдим. У зот: «‹Субҳаналлаҳ, вал-ҳамду лиллаҳ, валлаҳу акбар› дейсан, токи уларнинг ҳаммасидан ўттиз учтадан бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ أَمْلَى عَلَىَّ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فِي كِتَابٍ إِلَى مُعَاوِيَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ مَكْتُوبَةٍ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهْوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ، اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ". وَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بِهَذَا، وَعَنِ الْحَكَمِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُخَيْمِرَةَ عَنْ وَرَّادٍ بِهَذَا. وَقَالَ الْحَسَنُ الْجَدُّ غِنًى.
Муҳаммад ибн Юсуф бизга айтди: Суфён бизга айтди, Абдулмалик ибн Умайрдан, у Муғийра ибн Шуъбанинг котиби Варроддан: У деди: Муғийра ибн Шуъба менга Муовияга (ёзган) бир мактубда (шуни) айтиб ёздирди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳар фарз намози ортидан: «Ла илаҳа иллаллаҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, ва ҳува ала кулли шайъин қодир. Аллаҳумма ла маниа лима аътайта, ва ла муътия лима манаъта, ва ла янфаъу зал-жадди минкал-жадд (Аллаҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ягона, шериги йўқ, мулк Уники, ҳамд Уники, У ҳар нарсага қодир. Аллаҳим, Сен берган нарсани тўсувчи йўқ, Сен тўсган нарсани берувчи йўқ, бойлик эгасига Сенинг (ҳузурингдан) бойлиги наф бермайди)», дер эдилар. Шуъба Абдулмаликдан шуни, ва Ҳакамдан, у Қосим ибн Мухаймирадан, у Варроддан шуни айтди. Ҳасан: ‹Жадд — бойлик (дегани)›, деди.