باب إِذَا أَسْلَمَ الصَّبِيُّ فَمَاتَ هَلْ يُصَلَّى عَلَيْهِ وَهَلْ يُعْرَضُ عَلَى الصَّبِيِّ الإِسْلاَمُ
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ " تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ". فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ. فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَفَضَهُ وَقَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ. فَقَالَ لَهُ " مَاذَا تَرَى ". قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ " ثُمَّ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ". فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ. فَقَالَ " اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ". فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ". وَقَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ إِلَى النَّخْلِ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ وَهُوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ ابْنُ صَيَّادٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ، يَعْنِي فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ أَوْ زَمْرَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ يَا صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُ ابْنِ صَيَّادٍ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ". وَقَالَ شُعَيْبٌ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَصَهُ رَمْرَمَةٌ، أَوْ زَمْزَمَةٌ. وَقَالَ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَعُقَيْلٌ رَمْرَمَةٌ. وَقَالَ مَعْمَرٌ رَمْزَةٌ.
Абдон бизга айтди: Абдуллаҳ бизга хабар берди, Юнусдан, у Зуҳрийдан: Салим ибн Абдуллаҳ менга хабар берди: Ибн Умар розияллаҳу анҳума унга хабар берди: Умар Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бир тўда (кишилар) ичида Ибн Сайёд томонга борди, ҳатто уни Бану Мағала қалъаси ёнида болалар билан ўйнаб турган ҳолда топдилар. Ибн Сайёд балоғатга яқинлашган эди. У сезмади, ҳатто Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам қўли билан уни уриб (туртиб): «Мен Аллаҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. Ибн Сайёд у зотга қараб: ‹Мен сенинг уммий(лар)нинг расули эканингга гувоҳлик бераман› деди. Ибн Сайёд Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга: ‹Мен Аллаҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?› деди. У зот уни рад қилдилар ва: «Мен Аллаҳга ва Унинг расулларига иймон келтирдим» дедилар. У зот унга: «Сен нима кўрасан?» дедилар. Ибн Сайёд: ‹Менга ростгўй ҳам, ёлғончи ҳам келади› деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сенга иш (ҳар хил) аралашиб кетди» дедилар. Сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Мен сен учун бир нарсани яширдим» дедилар. Ибн Сайёд: ‹У — духх (тутун)› деди. У зот: «Йўқол! Сен ўз чегарангдан ўта олмайсан» дедилар. Умар розияллаҳу анҳу: ‹Ё Расулуллаҳ, мени қўйинг, унинг бўйнини урай› деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар у ўша (Дажжол) бўлса, сен унга ҳукмрон қилинмайсан, агар ўша бўлмаса, уни ўлдиришда сен учун яхшилик йўқ» дедилар. Салим деди: Мен Ибн Умар розияллаҳу анҳумани шундай деганини эшитди: Шундан кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва Убайй ибн Каъб Ибн Сайёд (жойлашган) хурмозорга бордилар. У зот Ибн Сайёд ўзини кўришдан олдин ундан бирор нарса эшитишни истаб (сездирмай) яқинлашар эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни ётган ҳолда кўрдилар — яъни ўз чопонида, унда ғўлдираш бор эди. Ибн Сайёднинг онаси Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни хурмо таналари билан тўсиниб (келаётганини) кўрди ва Ибн Сайёдга: ‹Эй Соф — бу Ибн Сайёднинг исми — мана бу Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васаллам!› деди. Ибн Сайёд (ўрнидан) туриб кетди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар уни (ўз ҳолига) қолдирса эди, (иш) равшан бўлар эди» дедилар. Шуъайб ўз ҳадисида: ‹Унда ғўлдираш ёки ванг-ванг (овоз) бор эди› деди. Ишоқ Калбий ва Уқайл: ‹рамрама (ғўлдираш)› деди. Маъмар: ‹рамза› деди.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ " تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ". فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ. فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَفَضَهُ وَقَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ. فَقَالَ لَهُ " مَاذَا تَرَى ". قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ " ثُمَّ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ". فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ. فَقَالَ " اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ". فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ". وَقَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ إِلَى النَّخْلِ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ وَهُوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ ابْنُ صَيَّادٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ، يَعْنِي فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ أَوْ زَمْرَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ يَا صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُ ابْنِ صَيَّادٍ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ". وَقَالَ شُعَيْبٌ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَصَهُ رَمْرَمَةٌ، أَوْ زَمْزَمَةٌ. وَقَالَ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَعُقَيْلٌ رَمْرَمَةٌ. وَقَالَ مَعْمَرٌ رَمْزَةٌ.
Абдон бизга айтди: Абдуллаҳ бизга хабар берди, Юнусдан, у Зуҳрийдан: Салим ибн Абдуллаҳ менга хабар берди: Ибн Умар розияллаҳу анҳума унга хабар берди: Умар Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бир тўда (кишилар) ичида Ибн Сайёд томонга борди, ҳатто уни Бану Мағала қалъаси ёнида болалар билан ўйнаб турган ҳолда топдилар. Ибн Сайёд балоғатга яқинлашган эди. У сезмади, ҳатто Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам қўли билан уни уриб (туртиб): «Мен Аллаҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. Ибн Сайёд у зотга қараб: ‹Мен сенинг уммий(лар)нинг расули эканингга гувоҳлик бераман› деди. Ибн Сайёд Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга: ‹Мен Аллаҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?› деди. У зот уни рад қилдилар ва: «Мен Аллаҳга ва Унинг расулларига иймон келтирдим» дедилар. У зот унга: «Сен нима кўрасан?» дедилар. Ибн Сайёд: ‹Менга ростгўй ҳам, ёлғончи ҳам келади› деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сенга иш (ҳар хил) аралашиб кетди» дедилар. Сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Мен сен учун бир нарсани яширдим» дедилар. Ибн Сайёд: ‹У — духх (тутун)› деди. У зот: «Йўқол! Сен ўз чегарангдан ўта олмайсан» дедилар. Умар розияллаҳу анҳу: ‹Ё Расулуллаҳ, мени қўйинг, унинг бўйнини урай› деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар у ўша (Дажжол) бўлса, сен унга ҳукмрон қилинмайсан, агар ўша бўлмаса, уни ўлдиришда сен учун яхшилик йўқ» дедилар. Салим деди: Мен Ибн Умар розияллаҳу анҳумани шундай деганини эшитди: Шундан кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва Убайй ибн Каъб Ибн Сайёд (жойлашган) хурмозорга бордилар. У зот Ибн Сайёд ўзини кўришдан олдин ундан бирор нарса эшитишни истаб (сездирмай) яқинлашар эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни ётган ҳолда кўрдилар — яъни ўз чопонида, унда ғўлдираш бор эди. Ибн Сайёднинг онаси Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни хурмо таналари билан тўсиниб (келаётганини) кўрди ва Ибн Сайёдга: ‹Эй Соф — бу Ибн Сайёднинг исми — мана бу Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васаллам!› деди. Ибн Сайёд (ўрнидан) туриб кетди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар уни (ўз ҳолига) қолдирса эди, (иш) равшан бўлар эди» дедилар. Шуъайб ўз ҳадисида: ‹Унда ғўлдираш ёки ванг-ванг (овоз) бор эди› деди. Ишоқ Калбий ва Уқайл: ‹рамрама (ғўлдираш)› деди. Маъмар: ‹рамза› деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ـ وَهْوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ غُلاَمٌ يَهُودِيٌّ يَخْدُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَمَرِضَ، فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُهُ، فَقَعَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ " أَسْلِمْ ". فَنَظَرَ إِلَى أَبِيهِ وَهْوَ عِنْدَهُ فَقَالَ لَهُ أَطِعْ أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم. فَأَسْلَمَ، فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَقُولُ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْقَذَهُ مِنَ النَّارِ ".
Сулаймон ибн Ҳарб бизга айтди: Ҳаммод — у Ибн Зайд — бизга айтди, Собитдан, у Анас розияллаҳу анҳудан: У деди: Бир яҳудий бола Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга хизмат қилар эди. У касал бўлиб қолди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни йўқлаб келдилар, унинг бош томонида ўтирдилар ва унга: «Исломни (қабул) қил» дедилар. У ёнида турган отасига қаради, у (отаси) унга: ‹Абул-Қосим соллаллаҳу алайҳи васалламга итоат қил› деди. У Исломни (қабул) қилди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Уни дўзахдан қутқарган Аллаҳга ҳамд бўлсин» дея чиқиб кетдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ كُنْتُ أَنَا وَأُمِّي، مِنَ الْمُسْتَضْعَفِينَ أَنَا مِنَ الْوِلْدَانِ، وَأُمِّي، مِنَ النِّسَاءِ.
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди: Суфён бизга айтди: Убайдуллаҳ деди: Мен Ибн Аббос розияллаҳу анҳумани шундай деганини эшитди: Мен ва онам мустазъафлар (кучсизлар)дан эдик, мен болалардан, онам эса аёллардан (эди).
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ يُصَلَّى عَلَى كُلِّ مَوْلُودٍ مُتَوَفًّى وَإِنْ كَانَ لِغَيَّةٍ، مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِطْرَةِ الإِسْلاَمِ، يَدَّعِي أَبَوَاهُ الإِسْلاَمَ أَوْ أَبُوهُ خَاصَّةً، وَإِنْ كَانَتْ أُمُّهُ عَلَى غَيْرِ الإِسْلاَمِ، إِذَا اسْتَهَلَّ صَارِخًا صُلِّيَ عَلَيْهِ، وَلاَ يُصَلَّى عَلَى مَنْ لاَ يَسْتَهِلُّ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ سِقْطٌ، فَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلاَّ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ أَوْ يُنَصِّرَانِهِ أَوْ يُمَجِّسَانِهِ، كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ ". ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه – {فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا} الآيَةَ.
Абул-Ямон бизга айтди: Шуъайб бизга хабар берди: Ибн Шиҳоб деди: Ҳар бир вафот этган чақалоққа — гарчи зинодан (туғилган) бўлса ҳам — намоз ўқилади, чунки у Ислом фитрати узра туғилган, ота-онаси Исломни даъво қилса ёки фақат отаси (мусулмон бўлса), гарчи онаси Исломдан бошқа (динда) бўлса ҳам. Агар у (туғилгач) овоз чиқариб йигласа, унга намоз ўқилади, овоз чиқармаганга эса — у бола тушганлик (чала) бўлгани учун — намоз ўқилмайди. Зеро Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳу шундай ривоят қилар эди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳар бир туғилган бола, албатта фитрат узра туғилади. Сўнг ота-онаси уни яҳудий қилади ёки насроний қилади ёки мажусий қилади — худди ҳайвон бутун (соғлом) ҳайвонни туғганидек, сиз унда (туғма) кесилган (аъзо) сезасизми?» дедилар. Сўнг Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳу: ‹‹Аллаҳнинг фитрати — У инсонларни ўша (фитрат) узра яратган›› оятини (ўқир эди).
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلاَّ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ أَوْ يُنَصِّرَانِهِ أَوْ يُمَجِّسَانِهِ، كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ، هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ ". ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه {فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لاَ تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ}
Абдон бизга айтди: Абдуллаҳ бизга хабар берди: Юнус бизга хабар берди, Зуҳрийдан: Абу Салама ибн Абдурраҳмон менга хабар берди: Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳу деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳар бир туғилган бола, албатта фитрат (тоза табиат) узра туғилади. Сўнг ота-онаси уни яҳудий қилади ёки насроний қилади ёки мажусий қилади — худди ҳайвон бутун (соғлом) ҳайвонни туғганидек, сиз унда (туғма) кесилган (аъзо) сезасизми?» дедилар. Сўнг Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳу: ‹‹Аллаҳнинг фитрати — У инсонларни ўша (фитрат) узра яратган. Аллаҳнинг яратишини ўзгартириш (мумкин) эмас. Мана шу тўғри Дийн›› (оятини ўқир эди).