باب ثَنَاءِ النَّاسِ عَلَى الْمَيِّتِ
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ مَرُّوا بِجَنَازَةٍ فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا خَيْرًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ ". ثُمَّ مَرُّوا بِأُخْرَى فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ " وَجَبَتْ ". فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ مَا وَجَبَتْ قَالَ " هَذَا أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا فَوَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ، وَهَذَا أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا فَوَجَبَتْ لَهُ النَّارُ، أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ ".
Одам бизга айтди: Шуъба бизга айтди: Абдулазиз ибн Суҳайб бизга айтди: Мен Анас ибн Молик розияллаҳу анҳуни шундай деганини эшитди: Улар бир жаноза ёнидан ўтди ва уни яхшилик билан мақтади. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Вожиб бўлди» дедилар. Сўнг бошқаси ёнидан ўтдилар ва уни ёмонлик билан (ёмон деб) тилга олди. У зот: «Вожиб бўлди» дедилар. Умар ибн Хаттоб розияллаҳу анҳу: ‹Нима вожиб бўлди?› деди. У зот: «Бу (биринчи)ни сиз яхшилик билан мақтадингиз, унга жаннат вожиб бўлди. Бу (иккинчи)ни сиз ёмонлик билан (ёмон деб) тилга олдингиз, унга дўзах вожиб бўлди. Сизлар ер юзида Аллаҳнинг гувоҳларисиз» дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ وَقَدْ وَقَعَ بِهَا مَرَضٌ، فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ فَمَرَّتْ بِهِمْ جَنَازَةٌ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ وَجَبَتْ. ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا، فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ وَجَبَتْ. ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثَةِ، فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا شَرًّا فَقَالَ وَجَبَتْ. فَقَالَ أَبُو الأَسْوَدِ فَقُلْتُ وَمَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ ". فَقُلْنَا وَثَلاَثَةٌ قَالَ " وَثَلاَثَةٌ ". فَقُلْنَا وَاثْنَانِ قَالَ " وَاثْنَانِ ". ثُمَّ لَمْ نَسْأَلْهُ عَنِ الْوَاحِدِ.
Аффон ибн Муслим бизга айтди: Довуд ибн Абул-Фурот бизга айтди, Абдуллаҳ ибн Бурайдадан, у Абул-Асваддан: У деди: Мен Мадинага келдим, унда касаллик (вабо) тушган эди. Мен Умар ибн Хаттоб розияллаҳу анҳунинг олдига ўтирдим. Уларнинг ёнидан бир жаноза ўтди, унинг соҳиби яхшилик билан мақталди. Умар розияллаҳу анҳу: ‹Вожиб бўлди› деди. Сўнг бошқаси ўтди, унинг соҳиби яхшилик билан мақталди, Умар розияллаҳу анҳу: ‹Вожиб бўлди› деди. Сўнг учинчиси ўтди, унинг соҳиби ёмонлик билан (ёмон деб) тилга олинди, у: ‹Вожиб бўлди› деди. Абул-Асвад деди: Мен: ‹Нима вожиб бўлди, эй амирул-мўминин?› дедим. У: ‹Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам айтганидек айтдим: ‹Қайси бир мусулмонга тўрт (киши) яхшилик билан гувоҳлик берса, Аллаҳ уни жаннатга киритади›. Биз: ‹Уч (киши)-чи?› дедик. У зот: ‹Уч (киши) ҳам› дедилар. Биз: ‹Икки (киши)-чи?› дедик. У зот: ‹Икки (киши) ҳам› дедилар. Сўнг биз ундан бир (киши) ҳақида сўрамадик›.