حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَعْتَقَ عَبْدًا بَيْنَ اثْنَيْنِ، فَإِنْ كَانَ مُوسِرًا قُوِّمَ عَلَيْهِ ثُمَّ يُعْتَقُ ".
Бизга Али ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, у Амрдан, у Солимдан, у отасидан (розияллаҳу анҳу), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан, у деди: «Ким икки (киши) орасидаги бир қулни озод қилса, агар (озод қилувчи) бой бўлса, (қул) унга баҳоланади, сўнг (тўлиқ) озод қилинади».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ، فَكَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ قُوِّمَ الْعَبْدُ قِيمَةَ عَدْلٍ، فَأَعْطَى شُرَكَاءَهُ حِصَصَهُمْ وَعَتَقَ عَلَيْهِ، وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ ".
Бизга Абдуллаҳ ибн Юсуф ривоят қилди, бизга Молик хабар берди, у Нофеъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким ўз қулидаги (шерик бўлган) улушини озод қилса ва унда қулнинг баҳосига етадиган мол бўлса, қул адолатли баҳо билан баҳоланади, у шерикларига уларнинг ҳиссаларини беради ва (қул) унга (бадалига) озод бўлади. Акс ҳолда, ундан озод бўлган нарса озод бўлибди».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي مَمْلُوكٍ فَعَلَيْهِ عِتْقُهُ كُلِّهِ، إِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَهُ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ يُقَوَّمُ عَلَيْهِ قِيمَةَ عَدْلٍ، فَأُعْتِقَ مِنْهُ مَا أَعْتَقَ ". حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، اخْتَصَرَهُ.
Бизга Убайд ибн Исмоил ривоят қилди, у Абу Усомадан, у Убайдуллаҳдан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким ўз қулидаги (шерик бўлган) улушини озод қилса, унинг бутунлай озод қилиш зиммасида(вожиб)дир — агар унда унинг баҳосига етадиган мол бўлса. Агар унда (мол) бўлмаса, (қул) унга адолатли баҳо билан баҳоланади ва ундан озод бўлган нарса озод қилинади». Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Бишр ривоят қилди, у Убайдуллаҳдан — уни қисқартирди.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا لَهُ فِي مَمْلُوكٍ أَوْ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ، وَكَانَ لَهُ مِنَ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ قِيمَتَهُ بِقِيمَةِ الْعَدْلِ، فَهْوَ عَتِيقٌ ". قَالَ نَافِعٌ وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ. قَالَ أَيُّوبُ لاَ أَدْرِي أَشَىْءٌ قَالَهُ نَافِعٌ، أَوْ شَىْءٌ فِي الْحَدِيثِ.
Бизга Абу Нуъмон ривоят қилди, бизга Ҳаммод ривоят қилди, у Айюбдан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан, у деди: «Ким ўз қулидаги насибасини ёки ўз қулидаги (шерик бўлган) улушини озод қилса ва унда унинг қийматига адолатли баҳо билан етадиган молдан (мол) бўлса, у (қул тўлиқ) озоддир». Нофеъ деди: Акс ҳолда, ундан озод бўлган нарса озод бўлибди. Айюб деди: Билмайман, бу Нофеъ айтган нарсами ёки ҳадисдаги нарсами.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مِقْدَامٍ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ كَانَ يُفْتِي فِي الْعَبْدِ أَوِ الأَمَةِ يَكُونُ بَيْنَ شُرَكَاءَ، فَيُعْتِقُ أَحَدُهُمْ نَصِيبَهُ مِنْهُ، يَقُولُ قَدْ وَجَبَ عَلَيْهِ عِتْقُهُ كُلِّهِ، إِذَا كَانَ لِلَّذِي أَعْتَقَ مِنَ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ، يُقَوَّمُ مِنْ مَالِهِ قِيمَةَ الْعَدْلِ، وَيُدْفَعُ إِلَى الشُّرَكَاءِ أَنْصِبَاؤُهُمْ، وَيُخَلَّى سَبِيلُ الْمُعْتَقِ. يُخْبِرُ ذَلِكَ ابْنُ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَرَوَاهُ اللَّيْثُ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَابْنُ إِسْحَاقَ وَجُوَيْرِيَةُ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُخْتَصَرًا.
Бизга Аҳмад ибн Миқдом ривоят қилди, бизга Фузайл ибн Сулаймон ривоят қилди, бизга Мусо ибн Уқба ривоят қилди, менга Нофеъ хабар берди, у Ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо): У шериклар орасида бўлган қул ёки чўри ҳақида — улардан бири ўз насибасини озод қилса — фатво берар эди, у: Уни бутунлай озод қилиш унга вожиб бўлди — агар озод қилувчи(да) етадиган мол бўлса. Унинг молидан адолатли баҳо билан баҳоланади, шерикларга уларнинг насибалари берилади ва озод қилинган (қул)нинг йўли бўшатилади, дер эди. Ибн Умар буни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан хабар берар эди. Буни Лайс, Ибн Абу Зиъб, Ибн Ишоқ, Жувайрия, Яҳё ибн Саид ва Исмоил ибн Умайя Нофеъдан, у Ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан қисқартириб ривоят қилдилар.